NartayAralbyuli

НартайАралбайұлы

Мүмкіндігі шектеулі жандарды қолдау мемлекеттің парызы!

Қазір Қазақстанда ерекше балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға барлық жағдай жасалған дей алмаймыз! Мәселе көп.

Сол себепті 7 арнада арнайы тележоба жасадық. Ерекше жандардың барлық мәселесі айтылды, сарапшылар, ата-аналар, билік өкілдері бәрін студияға жинадық.

Көріңіздер, пікір жазыңыздар, таратыңыздар!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Мүмкіндігі шектеулі жандарды қолдау мемлекеттің парызы!

Қазір Қазақстанда ерекше балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға барлық жағдай жасалған дей алмаймыз! Мәселе көп.

Сол себепті 7 арнада арнайы тележоба жасадық. Ерекше жандардың барлық мәселесі айтылды, сарапшылар, ата-аналар, билік өкілдері бәрін студияға жинадық.

Көріңіздер, пікір жазыңыздар, таратыңыздар!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Мүмкіндігі шектеулі жандарды қолдау мемлекеттің парызы!

Қазір Қазақстанда ерекше балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға барлық жағдай жасалған дей алмаймыз! Мәселе көп.

Сол себепті 7 арнада арнайы тележоба жасадық. Ерекше жандардың барлық мәселесі айтылды, сарапшылар, ата-аналар, билік өкілдері бәрін студияға жинадық.

Көріңіздер, пікір жазыңыздар, таратыңыздар!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі О. Бектеновке

ДЕПУТАТТЫҢ САУАЛЫ

Құрметті Олжас Абайұлы!

Бүгінгі депутаттық сауалым айшылық алыс жерлерден жылдам хабар алғызған бүгінгінің технологиясын қас пен көздің арасында қапы қалдырған қабілет хақында. Ол - жасанды интеллект. Тыңнан түрен салған құбылысқа адамзаттың алғашында алабөтен қарағаны рас, бірақ қазір ЖИ енбеген сала саусақпен санарлық. Бұрынғыдай адамның пәрменін күтпей-ақ өзі ойлап, өзі қорытынды жасап, өзі шешімін ұсынатын жасанды интеллектіге жем болмау үшін жұрт жанталасып жатыр. Әсілінде, оның игілігін ғана пайдалану басты мақсат.

Осы тұста жұрттың жанды жеріне тигені жасанды интеллектінің еңбек нарығына енетіні. Яки, табан ақы маңдай терімен отбасын асыраған еңбек адамдары ертең жұмыссыз қалмай ма деген қауіп. Уәкілетті органдардың мәліметіне сүйенсек үрейдің үні еседі. Еңбек министрлігі ресми түрде былай деді: 2035 жылға дейін 14 мамандық жойылады. Ол жақта қазір 49 мың азаматымыз еңбек етіп отбасын асырап жүр. Олар: стенографтар, корректорлар, call-орталық операторлары, бақылаушылар, курьерлер, инкассатор жүргізушілер. Мұны бір деп қойыңыз.

Қазақстандағы тағы 46 мамандық иесі жұмыстан қысқартылады. Ол жақта қазір 362 мың отандасымыз еңбек етіп нәпақасын тауып жүр. Олар: қаржы мен сақтандыру саласы мамандары, құжат айналымына жауапты кеңсе қызметкерлері, есепшілер. Бұдан бөлек, 4 миллион азаматымыз жұмыс істеп отбасын асырап жүрген 562 мамандық трансформацияға тап болады. Жақсы жаңалық емес, қазірдің өзінде еңбек нарығында жасанды интеллектінің енуімен өзгерістер басталғанын көріп отырмыз.

Өкінішке орай, уәкілетті орган берген мұндай деректер мұқым елдің мазасын қашырады, себебі қарапайым мамандық иелері енді қалай нан табамыз деп уайымдап отыр. Ендеше жасанды интеллект еңбек нарығын есеңгіретіп тастамасын десек қазірден қарекет қылу қажет. Бұлай деуімнің басты себебі, уәкілетті органдардың бүгінгі бастамалары белсенділік емес бейқамдық па дерсің. Оған бір дәлел, жасанды интеллект енгенде 33 жаңа мамандық ашылып 82 мың азаматымыз жұмыспен қамтылады деген дерек берді министрлік. Бірақ 400 мыңнан астам еңбек адамы жұмыссыз қалатынын ескерсек бұл теңізге тамған тамшыдай тетік.

Осы тәуекелдерді еңсеру үшін Мемлекет басшысы 2026 жылды «Цифрландыру және жасанды интеллект жылы» деп жариялағанын білеміз. Президент: «ЖИ мен цифрландыру тек экономикалық салада ғана емес, білім беруде, денсаулық сақтау, инфраструктура және әлеуметтік қызметтерде революциялық өзгерістер әкеледі» деп нақты айтты.

Ендеше жасанды интеллект дендеп енгенде дел-сал күйден отырмау үшін қазірден қам қылуы қажет. Себебі елдегі жұмыссыздар санын уәкілетті органдар қанша азайтып көрсеткісі келгенмен бұқара бәрін біліп отыр. Сондықтан ЖИ енгенде жойылатын мамандық иелерін қайда қызметке тұрғызамыз, қалай қайта даярлаймыз, еңбек нарығындағы балансты қалай сақтаймыз, мұның барлығы кезек күттірмей шешуді талап ететін мәселе. Бір сөзбен айтқанда, жасанды интелле

НартайАралбайұлы

Мүмкіндігі шектеулі жандарды қолдау мемлекеттің парызы!

Қазір Қазақстанда ерекше балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға барлық жағдай жасалған дей алмаймыз! Мәселе көп.

Сол себепті 7 арнада арнайы тележоба жасадық. Ерекше жандардың барлық мәселесі айтылды, сарапшылар, ата-аналар, билік өкілдері бәрін студияға жинадық.

Көріңіздер, пікір жазыңыздар, таратыңыздар!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Мүмкіндігі шектеулі жандарды қолдау мемлекеттің парызы!

Қазір Қазақстанда ерекше балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға барлық жағдай жасалған дей алмаймыз! Мәселе көп.

Сол себепті 7 арнада арнайы тележоба жасадық. Ерекше жандардың барлық мәселесі айтылды, сарапшылар, ата-аналар, билік өкілдері бәрін студияға жинадық.

Көріңіздер, пікір жазыңыздар, таратыңыздар!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Мүмкіндігі шектеулі жандарды қолдау мемлекеттің парызы!

Қазір Қазақстанда ерекше балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға барлық жағдай жасалған дей алмаймыз! Мәселе көп.

Сол себепті 7 арнада арнайы тележоба жасадық. Ерекше жандардың барлық мәселесі айтылды, сарапшылар, ата-аналар, билік өкілдері бәрін студияға жинадық.

Көріңіздер, пікір жазыңыздар, таратыңыздар!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Мүмкіндігі шектеулі жандарды қолдау мемлекеттің парызы!

Қазір Қазақстанда ерекше балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға барлық жағдай жасалған дей алмаймыз! Мәселе көп.

Сол себепті 7 арнада арнайы тележоба жасадық. Ерекше жандардың барлық мәселесі айтылды, сарапшылар, ата-аналар, билік өкілдері бәрін студияға жинадық.

Көріңіздер, пікір жазыңыздар, таратыңыздар!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Мүмкіндігі шектеулі жандарды қолдау мемлекеттің парызы!

Қазір Қазақстанда ерекше балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға барлық жағдай жасалған дей алмаймыз! Мәселе көп.

Сол себепті 7 арнада арнайы тележоба жасадық. Ерекше жандардың барлық мәселесі айтылды, сарапшылар, ата-аналар, билік өкілдері бәрін студияға жинадық.

Көріңіздер, пікір жазыңыздар, таратыңыздар!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Мүмкіндігі шектеулі жандарды қолдау мемлекеттің парызы!

Қазір Қазақстанда ерекше балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға барлық жағдай жасалған дей алмаймыз! Мәселе көп.

Сол себепті 7 арнада арнайы тележоба жасадық. Ерекше жандардың барлық мәселесі айтылды, сарапшылар, ата-аналар, билік өкілдері бәрін студияға жинадық.

Көріңіздер, пікір жазыңыздар, таратыңыздар!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Қазақстан Республикасы

Премьер-министрінің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі А.Ғ. Балаеваға

Бүгінгі депутаттық сауалым ерекше қажеттілігі бар адамдардың арызы мен қоғамның парызы хақында. Қағазға қаріп, сияға сор боп талай құжат қабылданған еді, бірақ бастама біткеннің бәрі бірдей ерекше жандардың жағдайын жақсарта алмады. Талап пен тілекті оймақтай ойға сыйдырып жеткізсем былай

Біріншіден, ерекше баласына уақытында диагноз қойылмағандықтан талай ата-ананың шақшадай басы шарадай боп шырылдап жүр. Дамыған елдер нәрестенің көзіне қарап-ақ оның бойында ерекшелік бар-жоғын анықтап жатса бізде балалар 5 жасқа дейін жүріп қалады. Салдарынан түзету кабинеттері мен реабилитациялық орталықтарға сәби кеш жетеді. Ештен кеш жақсы дейтін тұс бұл емес, ерте анықталса ерте емдеуге болатын дерт көп. Ұсыныс: әр емханадағы бала дәрігерінің қасында мінез-құлық талдаушысы болуы керек. Олар сәбидің бойындағы өзгерісті тап басып таба алады.

Бізде ол мамандық оқытылмайды да. Сондықтан мінез-құлық талдаушысы мамандығын Еңбек министрлігінің еңбек және мамандықтар классификаторына енгізіп ЖОО тиісті тапсырыс беру керек. Және Қазақстанда 372 ерте анықтау орталығы бар, олардың санын кемі 3 есеге көбейту қажет.

Екіншіден, түзету кабинеттері мен әлеуметтік психо-педагогикалық қызмет көрсететін мекемелер жетпейді. Мемлекеттік орталықтарда ұзын-сонар кезек, азабын бала мен ата-ана тартады. Жекеменшік орталыққа жүгінуге болады, бірақ оның бағасы аспандап тұр. Қаладағы жағдай жайсыз боп тұрғанда ауылдағы ахуалды айтпай-ақ білуге болар. Ауылдық денсаулық сақтауды жақсарту ұлттық жобасы іске аспайынша 225 елді-мекенде медициналық мекеме атымен болмағаны және бар. Ұсыныс: әр ауылда түзету кабинетін ашып, қаладағы ерекше қажеттілігі бар балаларды емдеуге арналған мекемелердің санын көбейту қажет. Егерде ерекше бала жекеменшік мекемеге жүгінсе көрсетілген қызметтің қаражаты бюджеттен төленуі тиіс.

Үшінші мәселе, ерекше балаға қызмет көрсететін мекемелерде, әлеуметтік орталықтарда маман тапшы. Қазір Қазақстанда 4000 арнайы педагог тапшы, 2000 логопед жетпейді, сурдолог пен реабилитолог маманда қат. Мәселе оларды дайындайтын ЖОО мен бөлінетін оқу грантының аздығында ғана емес. Әйтпесе 17 ЖОО арнайы педагог дайындайды. Мәселе оқуын тәмамдаған жас маманның салаға қызметке келмеуінде. Ұсыныс: ерекше қажеттілігі бар балаға қызмет көрсететін мамандардың әлеуметтік пакетін дайындап, оған енетін жеңілдіктерді алудың: тәжірибесі, жұмыс өтілі, біліктілігі сынды түсінікті алгоритмін жасақтап жариялау қажет.

Төртінші, ерекше қажеттілігі бар адамдарға қажетті инфрақұрылымды қадағалаудың тың тәртібін енгізу қажет. Бір ғана мысал, Астана қаласында 1 жылда 250-ше жуық ғимарат қолданысқа берілсе соның тең жартысының ерекше жандарға лайықталмағаны анықталады. Бұл әкімдіктегі тиісті басқарманың мәліметі. Уағында ғимараттарды қабылдап алатын комиссия құрамына ерекше азаматтардың өкілдері болсын деген нормамыз заң жобасында қолдау тапп

НартайАралбайұлы

Қарапайым халықтың қаққанда қан, соққанда сөлін алған сұмдықты бүгін талқыладық. Ол еліміздегі фармацевтика мәселесі. Саланың сүрінгені, бастамалардың бүлінгені көзге ұрып тұр.

Дәрі-дәрмек бағасының қолдан қымбаттауы

Препараттардың бағасын реттеуге мүмкіндік берген нормативтердің алынып тасталуы

Тіркелмеген, өзге елдер қажетсіз деп таныған препараттардың Қазақстанға әкелініп бюджет есебінен сатып алынуы

“СК Фармация” қоймаларды жасақтамауы салдарынан бюджетке келген миллиардтаған шығын. Мәселе әлі шешілмеген

Бюджет есебінен қажеті жоқ, сұраныс берілмеген препараттардың 200 миллион теңгеден астам қаражатқа сатып алынуы

Жоспарланған препараттардың шамадан тыс көп сатып алынуы. Оған бюджеттен 200 миллион теңге астам қаражат жұмсалды

Қажетті, жоспарда бар онкологиямен күресуге мүмкіндік беретін дәрі-дәрмектердің сатып алынбауы

Кім жауапты?! Кім жауапқа тартылды? Нақты сұрақ.

Жауапты ҚР Денсаулық сақтау вице-министрі берді. Тыңдаңыздар, көріңіздер. Бұл сіз бен біздің өмірімізге тікелей қатысты мәселе, ағайын!

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev Дәрі-дәрмектер 200% үстемақымен сатылған!

НартайАралбайұлы

Бүгін Мәжілістің жалпы отырысында әріптестеріммен бірге бастамашылық еткен заңды мінберге шығып қорғап, баяндама жасадым. Бұл өте жауапты сәт болды.

Назарларыңызға «Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградалары туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңы ұсынылып отыр.

Мемлекет басшысы 2025 жылдың 5 желтоқсанында «Алтын сапа» және «Парыз» сыйлықтарының лауреаттарын марапаттау рәсімінде «Мейірім» орденін тағайындау туралы және 2026 жылдың 21 наурызында Түркістан облысының тұрғындарымен кездесуде «Қожа Ахмет Ясауи» орденін тағайындау туралы, сондай-ақ 2026 жылдың 11 сәуірінде ғалымдарды марапаттау рәсімінде «Әл-Фараби» орденін тағайындау туралы тапсырма берген болатын. Бұл заң жобасы аталған тапсырмаларды орындау үшін әзірленді.

Біріншіден: Заң жобасы жаңа ордендерді енгізуді көздейді

«Al-Farabi» ордені - Қазақстан Республикасына сіңірген зор еңбегі үшін, білім мен ғылым, мәдениет пен рухани өмір салаларында елеулі табыстарға қол жеткізген Қазақстан Республикасының азаматтары мен шетел азаматтарын марапаттауға арналған

«Qoja Ahmet Yassaui» ордені - Қазақстан Республикасының дамуына ерекше еңбегі сіңген отандық және шетелдік ғалымдарды, сондай-ақ мемлекеттілікті нығайтуға, қоғамдық-саяси, әлеуметтік, ағартушылық, мәдени және гуманитарлық салаларды дамытуға үлес қосқан азаматтарды марапаттауға арналған

«Мейірім» ордені - жоғары әлеуметтік жауапкершілік танытқан, қайырымдылық жасаған, меценаттық қызметке қомақты үлес қосқан азаматтарды марапаттауға арналған.

Екіншіден: марапаттау бойынша шектеулер енгізіледі. Яки, бір жетістікке жетіп құрметті атақ алған азаматқа сол жетістігі үшін қайтадан дәл сол марапат берілмейді.

Оған қоса, жекелеген ордендер мен медальдар бойынша редакциялық нақтылаулар енгiзiледi.

Баса айта кететін мәселе, бұл Заң жобасын іске асыру мемлекеттік бюджеттен қосымша қаржылық шығындарды талап етпейді.

Заң жобасын қабылдау теріс құқықтық, әлеуметтік-экономикалық салдарға әкеп соқпайды.

Мәжілістің жалпы отырысында заң жобасы бірауыздан қабылданып Сенатқа жолданды.

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Бүгін Мәжілістің мінберінен мұқым елге мәлім болған заң жобасының қоғамға қажет екенін, оның тас жолға темірдей тәртіп орнатуға таптырмас тетік екенін ескердік. Аталған құжатты трассадағы трагедиялардың алдын алатын бастама тұрғысынан қолдағым келеді.

Бұл тақырыпқа тақылеттес депутаттық сауалда жолдаған едім.

Қарапайым сандарға сүйеніп сөйлейін, ІІМ дерегінше 2023 жылы елімізде 16 мың жол-көлік апаты тіркелген, 2024 жылы бұл сан 31 мыңнан асып жығылған. 2025 жылы Қазақстанның тас жолдарында 36 мың жол-көлік апаты орын алған.

Айналдырған 2 жылда жол апатының 2 есе көбейгені көптің көңілін күпті қылатыны, рөлге отыратын адамның бойына үрей ұялататыны айтпаса да түсінікті.

Бұл сандардың артында темір техниканың ішінде жанын шүберекке түйген сансыз тағдыр иесі бар. Соңғы 5 жылда елімізде 112 мың жол-көлік апаты орын алған, салдарынан 12 мыңнан астам адам көз жұмған, оның мыңнан астамы балалар. 147 мың адам жарақат алды.

Бұл орны толмас қайғылы жайттар.

Жол апатына әкелетін негізгі себепті техника мен жолға жауып жалтаруға болмас, мұндағы басты жауапкершілік техниканың тізгініндегі жүргізушіге жүктеледі. Демек оларды оқытудың жүйесін жөндеу керек, себебі соңғы жылдары автомектептердегі оқу сапасы сыннан көз ашпай келеді.

Қазір Қазақстанда 727 автомектеп бар, оның 560-ы жекеменшік.

Сапа мен санның сәйкеспей қалуы 2016 жылғы шешімнің салдары екенін ашып айту керек, дәл сол жылы автомектептерді лицензиялау тәртібі жойылды. Яки олардың қызметі мемлекеттік бақылаудан тыс қалды. Салдары қандай болды деген сұрақтың жауабы былай

материалдық-техникалық базаға қойылатын ортақ талап атымен болмады

көлік жүргізушісін дайындайтын оқытушылардың дейгейі әр жерде әр түрлі

оқу процесі формальды сипат алды, себебі қадағалау қатаң болмады

Күріштің арқасында күрмек су ішеді демекші, нарық ақшаға қарқ болуды ғана ойлайтын орталықтарға толды. Олар оқуды атүсті атқарды, курстар жүйелі жүргізілмеді, сертификаттар қас пен көздің арасында таратылып жатты, салдарынан көлік жүргізушілерінің дейгейі құлдырап сала берді.

Ол ол ма, автомектеп атанған кей оқыту орталықтарының өз автодромдары, техникалары мен нұсқаушылары болмады. Салдарынан талаптан тыс аз оқыған жүргізушілер көп көліктің ортасына сүңгіп кетті. Сондықтан олар тас жолдағы тәртіпті толық түсіне алмады, көлік жүргізушілері жол жүру тәртібін жолда жүріп меңгеруге мәжбүр болды. Салдары - трагедияға толы сандар, орта есеппен Қазақстанда күніне 6 адам жол апатынан қаза табады деген деректі құзырлы органдар жұртқа жариялап еді.

Әрине, жол апатының бәріне бірдей көлік жүргізушілерін айыптаудан аулақпыз, бұл жерде трассаның сапасы мен техниканың жағдайы сынды талай себепті тізіп жазуға болар. Бірақ темір тұлпар тізгіндеген адамның дайындығы жақсы болса талай апатты айналып өтуге болатынын ешкім жоққа шығармайды. Себебі тас жол қателікті кешірмейді дегенмен, тақтайдай трассаға шығып қателіктің құнын өмірінің құнымен өтемейінше жаны жай таппайтындар бар.

Әріпт

НартайАралбайұлы

Ұялы байланыс пен мобильді интернет саласы монополистердің билігіне өтіп кеткені қалай?

Қазақстандағы ұялы байланыс тарифін байланыс операторлары есепсіз қымбаттатқан. Нақты дерек

2021-2023 жылдары 120 тарифтік жоспарды 20% - 90% дейін қымбаттатқан

2024 жылы 140 тарифтік жоспарды 3% - 300% дейін қымбаттатқан

2025 жылы 90 тарифтік жоспарды 14% - 75% дейін қымбаттатқан

Бұл СҰМДЫҚ!

Мәжілісте Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен Қазақстан Республикасының Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің жауапты қызметкерлерін шақырып кезекті отырыс өткіздім.

Талабым анық

Қазақстандағы байланыс операторлары тарифтің бағасын, интернеттің құнын өзгертеміз десе Қазақстан Республикасы Үкіметінің келісімін алуы керек! Бұл норма ұялы байланыс пен үйде тұратын (Қазақтелеком т.б.) барлық операторларға қатысты! Яки, баға өсіміне рұқсат берсе оған Үкімет жауап беруі тиіс. Қазір байланыс операторлары бағаны өз білгенінше көтеріп отыр!

Қазақстан Республикасының Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің тексеруіне еш кедергі жасалмауы тиіс. Себебі қазір байланыс операторлары қарсы арыз жазып агенттіктің тиісті ақпаратқа қол жеткізуіне де кедергі келтіруде. Тиісінше тергеу және жазалау тетіктері уақытында жүзеге аспай жатыр. Мәселен, кінәсі дәлелденген бір байланыс операторынан агенттік мемлекеттің пайдасына 4,5 миллиард теңге айыппұлды ала алмай жүр.

Бұл Қазақстандағы 26 млн 300 мың ұялы байланыс қолданушысы мен 18,8 миллион мобильді интернет қолданушысына тікелей қатысты мәселе!

Өкініштісі, Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі байланыс операторлары мен мобильді интернет монополистерінің баға саясатын Мемлекет реттеуі керек деген норманы бүгінгі кездесуде қолдамады. Басқа саланың реттегенде бұларға неге тістері батпай отырғаны түсініксіз…

БІРАҚ, монополистерді аспаннан жерге түсіретін, олардың халықтың қалтасына түсуін тоқтататын нормаларға қол қойып заң жобасына ресми ұсындым. Соңына дейін күресемін. Жұмыс тобы барысынан ақпарат беремін.

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

НартайАралбайұлы

Мәжілісте инклюзивті білім беру жүйесін қалыптастыру және дамыту мәселелері қаралды. Жиында 5 депутат болып жазып шыққан «Мүмкіндігі шектеулі балаларды кешенді қолдау туралы» заң жобамыздың аясында ақпарат айттым.

Бірінші мәселе: біз заңға жазған мемлекеттік органдар ерекше балалардың мәліметтері мен оларға берілетін көмекті бір ортаға жинауы тиіс интеграциялық модульды әлі дайындай алмады!

Екінші мәселе: қазірдің өзінде ерекше балаларды емдеймін, оқытатын әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарында маман тапшы! Әлеуметтік қызметкерлер жұмыстан кетіп жатыр. Себебі жалақы аз, әлеуметтік пакет жоқ. Ертең заң шыққанда балаларды кім емдейді, кім оқытады?!

Үшінші мәселе: мектепте ерекше балалармен айналысатын арнайы педагогтар тапшы. Қазірдің өзінде елімізде 4000 арнайы педагог жетпейді! Әлеуметтік педагогтарда қызметтен кетуде. Себебі әлеуметтік пакеттері қалыптаспаған. Балаларды кім қолдап, кім оқытады енді?!

“Мүмкіндігі шектеулі балаларды кешенді қолдау туралы” Қазақстан Республикасы Заңының жобасына берген маңызды ұсыныстарымды жиынған жиналған вице-министрлермен сарапшыларға қайта айттым

Мүмкіндігі шектеулі баланы кешенді қолдауды Оқу-ағарту, Денсаулық, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрліктеріне қоса Мәдениет және ақпарат, Туризм және спорт министрліктеріне де міндеттеу

Мүмкіндігі шектеулі баланы 18 жасқа дейін өсірген АНА 58 жаста зейнетке шығуы тиіс; (Е. Әбдиевпен бірге)

Заң авторлары ретінде айлар бойы жазған, енгізген нормаларымыз міне

Жауапты министрліктерді бірге әрекет етуге міндеттейтін интеграциялық модуль жасау. Баланың денсаулығындағы ақауды ерте анықтау, уақытында жәрдемақы тағайындау, медициналық көмек көрсету бір орталықта шешілетін болады. Ата-аналар әр кабинетті, әр мемлекеттік органды аралап құжат жинап уақыт жоғалтпайды.

Әрбір ерекше балаға арналған жеке қолдау жоспарын бекіту.

Кешенді қолдауды бақылап отыру үшін балаларға көрсетілген қызметтердің бірыңғай реестры іске қосылады.

Ерекше балаларды емдеу шарасы нәтижелі болу үшін, ата-аналар сапасыз қызмет көрсететін орталықтарға ұрынып қалмау үшін әлеуметтік психо-педагогикалық қызмет көрсететін мекемелер лицензиялау.

Ерекше балаларға тиісті жағдайды жасамағаны үшін мемлекеттік және жекеменшік білім беру ұйымдарына әкімшілік жауапкершілікті қарастыру.

Мүгедектігі жоқ, бірақ мүмкіндігі шектеулі балаларды жүріп-тұруға арналған техникалық жарақтармен тегін қамтамассыз ету.

Ерекше азаматтарға арналған мамандықтар тізбегін жасап оларға техникалық және кәсіби білім беру стандарттарын бекіту.

ЖОО-да мүмкіндігі шектеулі азаматтарды оқытуға арналған білім бағдарламасын бекіту және оларды оқу кезінде қолдау, әлеуметтендіру стандарттарын бекіту.

Балалардың денсаулығындағы өзгерістерді ерте анықтау жүйесін жетілдіру үшін ерте қолдау стандартын енгізу.

«Инклюзивті мәдениет», «инклюзивті білім ортасы», «жеке білім беру», «білім берудің әмбебап дизайны» сынды түсініктерді заңға кіргізу

НартайАралбайұлы

Қазақстан Республикасының

Премьер-Министрі

О. Бектеновке

ДЕПУТАТТЫҚ САУАЛ

Құрметті Олжас Абайұлы!

Бүгінгі депутаттық сауалым: қоғамдық ұйымдардың ат сүрініп болғанша ақыл тапқан ағайынның қарынын ашырып, қадірін қашырмауын мақсат етеді. Мәселе: мәселені мақұлмен емес ақылмен шешуі тиіс билер институты хақында. Бұрын «қап салмағы дәнінде, сөз салмағы мәнінде» деп білетін билер әділдікті шешендікпен ұштастырып, елдің қамын жегенін тарихтан там-тұм ақпары бар адамның бәрі біледі. Бірақ бүгінгі билердің бағыты қалай? Қазақ «Әділ бидің елін дау араламайды» дейді.

Алайда «би», «билер» деген статусты таңып алған талайдың тірлігі қоғамды қақ жарғаны болмаса бітімге шақырмады. Осы тұста Мемлекет басшысы бекіткен «Заң мен тәртіп» қағидаты ағайынның арасын ала тайдай бүлдіруге түбегейлі қарсы екенін ескеру керек.

Мәселен, өздерін билер алқасы деп атайтын бір топтың «ата-бабамыздың күнәсі үшін кешірім сұраймыз» деп ақ боз атты құрбандыққа шалған бейнежазбасын көріп жаға ұстадық. Ғайыппен арадағы порталдың есігін жабамыз дегендердің әрекеті есікті қайдам елдің есін алды, артынша ағайын мемлекеттік органдарға арыз жазған еді. Бірақ одан нәтиже болмады.

Немесе өзін «билер ұйымының мүшесімін, заңгермін» деп таныстырған адамды адвокат ретінде жалдаған азаматша артынша «алдандым, ол адамның лицензиясы да жоқ екен» деп арызданғаны елдің есінде. Көпке топырақ шашпаймыз, алайда аталған ақпараттар бұрын «тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деп адалдығы алдыға шыққан билер институтының абыройын бүгін кім көрінген жамылып кеткен жоқ па деген мәселені көтеруге мәжбүрлейді.

Қазір Қазақстанда 3 республикалық, 17 жергілікті билер ұйымы бар. Мүшелері де мыңдап саналады. Мысалы, Түркістан облысы мен Шымкент қаласында 8385 мүшесі бар билер ұйымдары тіркеліпті. Оның 1677-сі би болып сайланған. Бұл тек екі аймақтан алынған ресми ақпарат.

Мәселе санында емес, аталған ұйымдардың төрелік айтуға талпынатын территориясында. Бұрын иә, заң жазасы мен ар жазасын билер бекітетін. Төрелікті талап еткен ел «Бітім», «Береке», «Салауат» деген үш кесімнің біреуіне тоқтайтын.

Қазір заман басқа, заң басқа. Заң бұзушылық орын алса оны тексеретін, тергейтін құқық қорғау орындары бар. Тергеудің қаншалықты әділ өткенін қадағалайтын мемлекеттік орган және жұмыс істеп тұр. Іс сотқа жетпей шешілсін дегендерге медиация және бар. Әрі қарай сот үкімі, жаза басқан адамның жазасын өтеу тәртібі бәрі нақты белгіленген. Сондықтан Һәкім Абайша айтқанда «Бас-басына би болған өңкей қиқым, Мінеки бұзған жоқ па елдің сиқын?» – деп әркімнің әртүрлі шешім шығаруын доғаратын кез келді.

Қоғамдық ұйымның заңға сәйкес өзіндік жұмыс істеу ережелері мен темірдей тәртібі бар. Сондықтан адамның құқығын қорғайтын мемлекеттік мекемелер толыққанды қызметін атқарып тұрған елде қоғамдық ұйым біткеннің төрелік айтуын, құқықтық мәселелерді шешуін тоқтату керек. Себебі мұндай әрекеттер заң бұзушылықты анықтайтын, оны тергейтін, шешім шығаратын ресми құқық қорғау о

НартайАралбайұлы

Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі А.Ғ. Балаеваға

ДЕПУТАТТЫҚ САУАЛ

Құрметті Аида Ғалымқызы!

Бүгінгі депутаттық сауалым халқымыздың рухани өзегі боп табылатын мәдениет саласы хақында. Ауыл мен аудандағы мәдениет үйлерінде қызмет етіп, ұлт руханияты үшін өлшеусіз үлес қосып жүрген жандардың айлығы шайлығына жетпейтіні қатты қынжылтады. Маған жеткен мың мысалдың біреуін тілге тиек етейін, мәдениет үйінде 20 жыл еңбек еткен адамның 200 мың теңге көлемінде айлық алғанда ашынғаннан ащы даусы шыққаны заңдылық емес пе?! Сыйақы мен үстемақы атаулыдан қағылып қалады көбісі. Мұндай мысал мың.

Ауыл мен ауданға консерватория мен өнер академиясын тәмамдағандар неге бармайды деген жауыр болған сұрақтың жауабы осы деп білемін. Себебі жастар алдыңғы буын өнерпаздардың «шықпа жаным, шықпа» деген күйін көріп шалғайға шақырса да бармайды. Оларды жазғыруға болмайды, себебі әлеуметтік пакет жоқ. Қазір кей ауылдағы мәдениет үйлерінде өзі ұйымдастырушы, өзі режиссер, өзі сценарист, өзі жүргізуші, өзі көркемдік жетекші болып жүрген жандар да бар екен. Өкінішті-ақ.

Табысқа тәуелді тағы бір түйткіл, ауылдық мәдениет үйлеріндегі директорларға жұмыс өтілі де, санаты да саналмайды. Салдарынан олар қатардағы қызметкерлерден аз айлық алады. Бұл да түйіні тарқамаған түйткіл. Жұмыс күні елмен бірге еңбек ететін мәдениет саласының қызметкерлері мереке күндері демалған халықтың көңілін көтеру үшін тағы қызмет етеді, өнер көрсетеді. Одан қашпайды да шығармашылық тұлғалар, тек тынымсыз еңбекке төленетін ақы да ақылға қонымды болса дейді. Себебі мәдениет бұл ұлттық идеологияның ажырас бөлігі.

Сондықтан мәдениеттің майталмандарына, шалғайда шығармашылықтың шамын сөндірмей отырған жандарға жалақыны көтеру керек. Бұл AMANAT партиясының сайлауалды бағдарламасына енген мәселе екенін еске саламын.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев: «Мәдениет – ұлттың төлқұжаты. Жаһан жұрты елімізді, ең алдымен, өнеріміз арқылы танып біледі. Біз – Ұлы далада тамыр жайған бірегей мәдениеттің заңды мұрагеріміз» деп шегелеп айтқан еді. Сондықтан ұлы мұраны ұлтпен ұйыстырған салаға серпін керек. Мәдениет саласының майталмандары мәселені мәдениетті жеткізуге тырысқанымен қолда бар хаттарға қарасақ ашынғандары анық байқалады. Жаңа ауылдағы ахуалды айттым, ал қаладағы мәдениет үйі қызметкерлерінің жалақысы тіптен титімдей.

Себебі оларға ауылға қосылатын 25% үстеме қосылмайды екен. Бұл қатарға шалғайда шатыры шайқалап тұрған мәдениет үйлерінің техникалық базасын қосыңыз. Озғанынан тозғаны көп. Орталықтағы залдардың акустикасы алыстағы ағайынның арызын басып кетпеуі керек.

Аталған мәселелерді түбегейлі шешу үшін мынадай ұсыныстарды енгіземін

Ауылдық және аудандық мәдениет ұйымдарына күрделі жөндеу жасап, материалдық базасын жаңарту қажет.

Мәдениет саласы қызметкерлеріне мереке және демалыс күндері атқарған жұмысы үшін заңнамаға сәйкес қосымша ақы төлеуді қатаң бақылап, жұмыс уақыты мен еңбек ж

[Заголовок]

АЭС туралы шындықты көріңіз | Қазақстандағы болашақтың энергиясы | Ғалымдар ақиқатты айтты

[Описание]

НартайАралбайұлы

Атом электр станциясын салу туралы мәселе Қазақстанда тоқсаныншы жылдардың аяғынан бастап, әр онжылдық сайын оқтын-оқтын көтеріліп келді. 2020 жылдардың басында елде электр энергиясына сұраныс артып, көмір электр станцияларының тозығы жетуі атом энергетикасын дамыту мәселесін қайтадан күн тәртібіне шығарды. 2023 жылы Қасым‑Жомарт Тоқаев Қазақстанда тұңғыш атом электр станциясын салу мәселесі жалпыұлттық референдум арқылы шешілуі қажет деп мәлімдеді. Сөйтіп, 2024 жылдың қазан айында тағдыршешті шешім елмен бірге қабылданды.

Халықтың басым бөлігі АЭС салуды қолдады. Жасыратыны жоқ, ел ішінде атом электр станциясының қаншалықты қажеті бар деген талқылаулар да өрбіді. Белгілісі, атом электр станциясын салу елдің энергетикалық қауіпсіздігінің кепілі, электр энергиясының тұрақты көзіне қол жеткізу мақсатында қолға алынып отырған стратегиялық жоба. Аманат партиясының бастамасымен «Халық сөзі» жобасы бүгінгі шығарылымда болашақтың энергиясы туралы сөз етеміз.

АЭС салу оңай және тез іске асатын жоба емес. Мәселе құрылыс жұмыстарымен ғана шектелмейді. Технология таңдау, түрлі халықаралық келісімдер әрі қомақты қаржыны талап етеді. Салаға мамандарды арнайы оқыту, кадрмен қамтамасыз ету проблемасы және бар. Қысқасы, Қазақстанда атом электр станциясын салу бүгінгі күннің ғана емес, болашақтың жобасы болып отыр. Сондықтан АЭС төңірегіндегі пікірталас – тек бір станцияның құрылысы туралы әңгіме емес. Бұл – Қазақстанның ертеңгі күні қандай энергия тұтынатынын, қандай даму жолын таңдайтынын айқындайтын маңызды қоғамдық мәселе. Уақыт көрсеткендей, бұл шешім елдің болашағына әсер ететін стратегиялық қадамдардың бірі болмақ.

Инcтаграм: https://instagram.com/nartay_aralbayuli?igshid=vrytdav3x4e3

Фейсбук: https://www.facebook.com/nartai.sarsengaliyev

[Теги]

еңбек адамы, труд, нартайаралбайұлы, нартайсұхбат, ақорда, тоқаев, назарбаев, жанболатмамай, qasqajol, жылқышыбай, амантасыған, митинг, әблязов, путин, кта, оппозиция, димашқұдайберген, иманбек, нартайньюс, шындық

[Комментарии]

Ассалаумағалейкум Нартай Аралбайұлы. Атом электр стансасын салатын алан ретінде Абай облысы, Курчатов қаласы қараластырылып еді және де қалаға наукоград статусы беріледі деп еді. Сол жайлы айтсаныз

Нартай Аралбайұлы сенде бір биліктің адамысыңғо. Сол жақтың сөзін қолдайтындардың бірісің. Мен керек емес дегенім емес, керек бірақ өз қарамағымызда яғни қазақтардың өздері салғаны дұрыс сырт елдің салғаны қажет емес

Жакишевтен артық ешқаисың білмеисің. Ол аэс ті салуды қолдамады и басқа жолдарын аитып бердіғой

АЭС-тің болашақтағы тағы бір маңызды ролы AGI дәуірінде AI есепиеу қуатына қажетті тәуелсіз өзіміздің энергитикалық көзі болады, дамуды өз қолыңа ұстай аласың. Бірақ негізі ИИ есептеу чиптерімен бірге күн энергиясын әуеден алатын жасанды серік ұшыра беруі керек еді. Сонда нағыз тәуелсіз энергия таза энергия болады.

[Заголовок]

Қазақстандағы 1242 ауыл су тасқыны кезінде жапа шегуі мүмкін | 5 облыс қызыл аймақта | Қауіпсіздік

[Описание]

НартайАралбайұлы

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі О. Бектеновке

Құрметті Олжас Абайұлы!

Бүгінгі мәселе көктем келсе жанын шүберекке түйетін көптің көкейіндегі арыз деп біліңіз. Тақырып тасқын туралы.

Сынақтан сабақ алмайтын салақтықтан сақтасын деп, ағайынның ауласын топан су баспасын деп дабыл қағамын. Алысқа барып қайтемін, 2024 жылы 10 облысты су шайғанда жұрттың жүрегі шайлығып қалған еді. Халқымыздың жылдап жиып-тергенін топан су түк қалдырмай ағызып алып кетті. Дүние былай тұрсын, арнасынан адасып аққан қызыл су адам өмірін жалмағанын да білеміз. Барынан айрылған бұқарамен аяқтай барып кездестік, жапа шеккен жұртқа жабылып жәрдем жасады қазақ елі.

Биылғы ахуалда көңіл көншітпей тұр. Салаға жауапты мамандардың сөзіне сүйенсек 2026 жылдың көктемінде Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қарағанды, Шығыс Қазақстан облыстары мен Абай облысындағы елді-мекендерді су басу қаупі бар. Себебі қар қалың түскен. Тоң қалың, енді елдің соры қалың болмасын дейміз. Себебі қасат қар қазірдің өзінде ери бастады. Еліміздің 1242 елді-мекені су тасқыны кезінде жапа шегуі мүмкін.

Естеріңізде шығар, 10 облымызды арнасынан адасып аққан су басқанда жұрт жауаптылардың жауапсыздығына қатты қапа болды. Мемлекет басшысының өзі: «Құзырлы мекемелер, яғни әкімдіктер, Төтенше жағдайлар министрлігі, Су ресурстары министрлігі бірлесіп жұмыс жасамайды. Жауапкершілік алудан қашады. Жұмысты бір-біріне сілтеп отырады» деп қатаң сынады.

Биыл бұқараны не күтіп тұр деп қолда бар ресми құжаттарға үңілсек көңіл көншітер ақпарат аз. Бір деректі келтірейін, былтыр жүргізілген тексеруге сәйкес Қазақстанда 1395 гидротехникалық тірек құрылысы бары белгілі болды. Оның 243-і республикалық меншікте, 914-і коммуналдық меншікте, 234-і жеке меншікте, ал 4 гидротехникалық тірек құрылысы мүлдем иесіз жатыр. Осыдан-ақ есің екеу, түсің төртеу болады. Кей азаматтар мәселе тек иесіз қалған құрылыста деп ойласа қатты қателеседі. Елде бар 1395 гидротехникалық құрылыстың 564-іне жөндеу керек.

Оның 544-і қанағаттанарлықсыз күйде болса, 20 гидротехникалық құрылыс апатты жағдайда тұр. Тонналаған суды бөгеп тұрған гидротехникалық құрылыстың бірі бұзылса салдарын ойлаудың өзі қорқынышты, ал бізде жаңа айтқанымдай 564-і жөндеуді қажет етеді.

Осы тұста ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігінің су шаруашылығын реформалау үшін дайындаған жоспарымен таныстым. Осы құжаттағы бір деректі ғана келтірейін, Ислам даму банкінен 2025-2027 жылдары су қоймаларын салуға, жөндеуге, каналдарды ретке келтіруге 558 миллиард теңге алу көзделген. Ал 2027-2029 жылдары тағы 606 миллиард теңге алу қарастырылған. Аталған қаражатты қашан және қалай өтейміз? Бұл бұқарадан жасырмай жариялайтын дерек.

Сондықтан мынадай нақты ұсыныстарды жолдаймын

Апатты және жөндеуді қажет ететін 564 гидротехникалық құрылысты дереу ретке келтіру керек.

Су басуы мүмкін елді-мекендердегі тұрғын үйлер

мен ғимараттарды, мүліктерді сақтандыру жұмыстарын үйлестіру қажет.

Өзендердің жайылмаларын, су а

[Теги]

еңбек адамы, труд, нартайаралбайұлы, нартайсұхбат, ақорда, тоқаев, назарбаев, жанболатмамай, qasqajol, жылқышыбай, амантасыған, митинг, әблязов, путин, кта, оппозиция, димашқұдайберген, иманбек, нартайньюс, шындық

[Комментарии]

ТАҒЫДА МИЛИАРДТТАРДЫ ҰРАУ ТОНАУ ЖАЛДАРЫН ҚАРАСТЫРЫЛЫП ЖАТЫРМЫЗ ДЕСЕЙШІ ӨҢШЕҢ ҰРЫ ҚАРЫ БАНДИТТЕРТОНАЙ БЕРІҢДЕР ҚАРҒЫС АТСЫН БӘРІҢДІАРСЫЗ ДҮНИЕ ҚОҢЫЗДАР

Адеми сойлейсин инимау не не акшанв коериндер миллион жарым толесин неге соны айтпайсын а сиз сон козгашы

Жарайсін Нартай, сәттілік.

Ассалаумағалайкум Нартай Аралбайұлы БҚО жазып отырмын ауылдық жерге барып су айдынын жалға алып балық шаруашылығымен айналысып кәсіп ашам ба деп жолығу ға Бқо балық инспекция басқармасына барған едім осы мәселе бойынша. Олар жалға алатын су айдынына паспорт жасату керек деді сол үшің Бқо табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасына жіберді, Ол жерге барсам биыл тек 4 су айдынына п

Құран Ниса 32- " Алла о бастан бәрін біледі". Хадис :" арабтың жері көкорай шалғын болмайынша - Ахирет болмайды". Мұхаммед пай - р.с.ғ.с.7- ғасыр. Менің 2050- ші жылы 75- жасымда дүниеден өткенімді КӨРІП ҚОЙҒАН -Алла тағала : Ахиретін жасайтын уақыт жақындағанда - араб жерлерінің көк орай шалғын аймаққа айналатынын да - көріп қойған. Келешекте адамдардың жер бетінде млрд - тап көбейіп: мұнай,газ и