adyrnaportal

Алматы облысы Білім басқармасының басшысы Қайрат Жұманов Райымбек ауданына жұмыс сапары барысында Қызылшекара ауылындағы К.Байшығанұлы атындағы орта мектепке барып, білім ордасының қазіргі жай-күйімен танысты.

Сапар барысында басқарма басшысы педагогикалық ұжыммен және ата-аналармен кездесіп, мектептің материалдық-техникалық жағдайы, алдағы жөндеу жұмыстары мен оқушылардың қауіпсіздігі мәселелерін талқылады.

Аталған мектепті күрделі жөндеуге арналған жобалық-сметалық құжаттама 2024 жылы әзірленіп, мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы шыққан. Бүгінде нысан 2026 жылы күрделі жөндеуден өтетін білім беру ұйымдарының тізіміне енгізілген. Қазіргі уақытта жобаны қаржыландыру мәселесі пысықталуда.

Айта кетейік, бұған дейін Қызыл шекара ауылындағы К.Байшығанұлы атындағы мектептің жағдайына қатысты бейнежазба әлеуметтік желілерде жарияланып, тұрғындар ғимараттың техникалық жай-күйіне алаңдаушылық білдірген болатын.

almatyoblbilim

Жұмамұрат Кеңесұлы Шәмші, қоғам белсендісі

Толық нұсқасы Adyrna Ulttyq Portaly YouTube арнасында

Жүргізуші – @arman_aubakir

«Ақ жол» демократиялық партиясының төрағасы Азат Перуашев партияның кезекті съезі барысында өз өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді, деп хабарлайды "Адырна" ұлттық порталы.

Саясаткердің айтуынша, бұл қадам партия басшылығын жаңарту және ұйым ішінде монополияның қалыптасуына жол бермеу мақсатында жасалып отыр.

«Біз қазірдің өзінде қоғамдағы өзгерістер легінде өмір сүріп жатырмыз. Алайда монополия жаңа бастамалар мен тың идеялардың дамуына кедергі келтіруі мүмкін. Сондықтан партияның жаңаруына мүмкіндік беру үшін төраға қызметінен кету туралы шешім қабылдадым», – деді Азат Перуашев.

Партия съезінде ол төрағалыққа Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты Дания Еспаеваның кандидатурасын ұсынды. Перуашев оның кәсіби тәжірибесі, зияткерлік әлеуеті және батыл шешім қабылдай білу қабілеті партияның одан әрі дамуына серпін береді деген сенім білдірді.

Қырымның Керчь қаласында жүк көлігін видеоға түсірген жергілікті тұрғын құқық қорғау органдары тарапынан ұсталды, деп хабарлайды "Адырна" ұлттық порталы.

РИА дерегінше, ол әскери мақсатта пайдаланылған болуы мүмкін көлік туралы ақпаратты жариялап, оның орналасуы мен ерекшеліктерін әшкереледі деген күдікке ілінген.

Қырым басшысы кеңесшісі Олег Крючковтың айтуынша, азамат «әскери қызметкерлердің әрекеттерін әшкерелеп, олардың қолданатын тәсілдері туралы мәлімет таратты» деп айыпталуда. Билік өкілдерінің мәлімдеуінше, мұндай ақпараттың жариялануы өңірдегі қауіпсіздік шараларына кері әсер етуі мүмкін.

Оқиғаға себеп болған видео 12 маусым күні әлеуметтік желілерде тараған. Кадрларда сыртқы көрінісі қарапайым жүк көлігіне ұқсас, алайда жанармай тасымалдауға арналған арнайы көлік бейнеленген. Видео авторы кадр сыртында оның әскери мақсаттағы бензовоз екенін айтқан.

Оқиғаға қатысты ресми тергеу амалдары жалғасуда.

«Тойға ақша табылады, мектепті жөндеуге жоқ па?» Қызылшекарадағы апатты мектеп тұрғындарды алаңдатуда

Алматы облысы, Райымбек ауданына қарасты Қызылшекара ауылының тұрғындары ауылдағы жалғыз білім ошағының жағдайына алаңдап отыр. «Адырна» ұлттық порталына хабарласқан тұрғындардың айтуынша, Көдек Байшығанұлы атындағы мектеп 1979 жылы салынғаннан бері толық жөндеуден өтпеген және қазіргі таңда ғимараттың жағдайы апатты деңгейге жеткен.

Ауыл тұрғындары мектептің қабырғалары ажырап, едендері шіріп, кейбір сынып бөлмелерінде ортасы опырылып түскенін айтады. Сонымен қатар, спорт залдың еденінде саңырауқұлақ пайда болып, бұл балалардың денсаулығына тікелей қауіп төндіріп отыр деген уайымдарын жеткізді.

Қазіргі таңда бұл мектепте шамамен 250 бала білім алады. Ата-аналар әсіресе бірінші сыныпқа баратын балалардың қауіпсіздігіне қатты алаңдаулы. Олар бірнеше рет аудандық білім бөліміне және тиісті органдарға жүгінгенімен, мәселе әлі нақты шешімін таппағанын айтады.

Орталық Азиядағы ең бай миллиардерлер тізімі жарияланды: Қазақстаннан сегіз кәсіпкер

Forbes деректеріне сүйенген Statyssey платформасы Орталық Азиядағы ең бай миллиардерлердің рейтингін жариялады. Тізімде Қазақстаннан сегіз кәсіпкер бар.

Рейтингтің көшін өзбекстандық кәсіпкер Әлішер Усманов бастап тұр. Оның байлығы 16,7 млрд доллар деп бағаланған. Екінші орында тағы бір өзбекстандық миллиардер Искандер Махмудов орналасқан. Оның капиталы – 9 млрд доллар.

Үздік үштікті қазақстандық кәсіпкер Вячеслав Ким түйіндейді. Оның байлығы 7,8 млрд доллар. Төртінші орында Freedom Holding Corp. негізін қалаушы Тимур Турлов (7,6 млрд доллар).

Асаубаеваның дайындығына 210 млн теңге бөлінген. Министрлік түсініктеме берді

10 маусымда Туризм және спорт министрлігі шахматшы Бибісара Асаубаеваның 2026 жылғы дайындығына шамамен 210 млн теңге қарастырылғанын мәлімдеді.

Вице-министр Серік Жарасбаевтың айтуынша, бұл қаржы министрлік, Қазақстан шахмат федерациясы, Sport Qory қоры және басқа ұйымдардың қаражатынан құралады. 2025 жылы спортшыға 79 млн теңге бөлінсе, 2026 жылы бұл көрсеткіш 100 млн теңгеге дейін артқан.

Министрлік шахматтың олимпиадалық спорт түрлерінің қатарына кірмеуіне байланысты Асаубаеваның жалақысы қысқарғанын түсіндірді. Сонымен қатар Sport Qory қоры арқылы халықаралық жарыстарға дайындық үшін 100 млн теңге бөлінгені айтылды.

Сондай-ақ ведомство Бибісараға берілетін II дәрежелі «Барыс» ордені әлі табысталмағанын растады. Министрлік мұны спортшының жарыстар мен дайындыққа байланысты тығыз кестесімен байланыстырды.

Бұрынғы «Қазатомөндіріс» басшысы, кәсіпкер Мұхтар Жәкішев қызы Алтынай Жәкішеванің шетелдік азамат Карлға тұрмысқа шыққанын хабарлады. Оның айтуынша, жастар алты жылдан бері таныс, ал екі жыл бұрын Карл Алматыға келіп, ресми түрде қолын сұраған.

Жәкішев қызының таңдауын толық қолдайтынын айтып, күйеу баласының адамгершілігіне, еңбекқорлығы мен мақсаткерлігіне жоғары баға берді. Сонымен қатар бұл тойдың өзі үшін ерекше маңызға ие екенін жеткізді, өйткені үлкен қызы тұрмысқа шыққанда өзі түрмеде болғандықтан тойға қатыса алмаған.

Сондай-ақ ол әлеуметтік желідегі ұлтаралық неке туралы сындарға жауап беріп, адамның қадірі ұлтымен емес, ар-ожданы мен адамгершілігімен өлшенетінін атап өтті.

ҰБТ басталғалы 246 талапкер тыйым салынған затпен ұсталды

2026 жылдың 10 мамырында басталған негізгі ҰБТ 187 мыңға жуық рет тапсырылды. Төртінші аптаның қорытындысы бойынша талапкерлердің 67%-ы шекті балл жинады. Бес пән бойынша орташа балл 64 балды құрады. Ең жоғары нәтиже — 140 балл, оны Павлодар облысының түлегі Әсет Альтаир жинады, деп хабарлайды "Адырна".

Ерекше білім беру қажеттіліктері (ЕБҚ) бар оқуға түсушілер үшін қолайлы жағдай жасауға ерекше көңіл бөлінеді. ҰБТ-ға ЕБҚ бар 556 талапкер қатысты.

Талапкерлердің тест тапсырмаларының мазмұны бойынша тестілеу аяқталғаннан кейін 30 минут ішінде апелляцияға беру құқығы бар. Техникалық себептер бойынша апелляция тікелей тестілеу кезінде қабылданады. Нәтижелері бар сертификаттар апелляция қарастырылғаннан кейін жеке кабинеттерде қолжетімді болады.

"ҰБТ-ны өткізудің төрт аптасында 391 ереже бұзушылық анықталды. 246 талапкер смартфондарды, смарт көзілдіріктерді, микро құлаққаптарды, шпаргалкаларды және басқа да тыйым салынған заттарды алып кірмек болғаны үшін тестілеуден шеттетілді. Тағы 145 адам тестілеу кезінде ережелерді бұзғаны үшін аудиториядан шығарылды, олардың нәтижелері жойылды. Өзге адамдардың орнына кіру фактілері анықталған жоқ", – делінген хабарламада.

Ресейден іргесін аулақтатқан Пашинянның партиясы сайлауда көш бастады

Армениядағы парламент сайлауында бюллетеньдердің 50%-ы өңделгеннен кейін премьер-министр Никол Пашинянның «Азаматтық келісім» партиясы 51,71% дауыспен көш бастады. Екінші орында – «Күшті Армения» блогы (23,2%), үшінші – «Армения» блогы (9,33%).

Сайлауға қатысу көрсеткіші 58,97%-ды құрады. Дауыс беруге 1,47 млн-нан астам азамат қатысты.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Никол Пашинянды партиясының жеңісімен құттықтап, екі ел арасындағы ынтымақтастықты одан әрі дамытуға дайын екенін жеткізді.

АҚШ президенті Дональд Трамп сұхбат кезінде жанжал шығарды

Трамп NBC News арнасының журналисі Кристен Уэлкермен сұхбат барысында сөзге келіп, оны «ақымақ» деп атады. Кейін сұхбатты аяқтамай, студиядан кетіп қалды.

Пікірталас кезінде Трамп демократтарды сайлау үдерісін бұрмалады деп айыптап, NBC, ABC, CBS және CNN арналарын біржақты ақпарат таратады деп сынады. Ал журналистің қарсылығына жауап ретінде оны «не алаяқ, не ақымақ» деп атады.

Осыдан кейін АҚШ басшысы сұхбатты тоқтатып, жүргізушімен қоштасып, эфирден кетті.

YouTube арнасында жарияланды.

Арал апаты. Қытай «Орталық Азияның көз жасын» қалай құтқарады?

Арал теңізінің құрғауынан болған экологиялық дағдарысты реттеуге Қытайдың зерттеу орталықтары да араласа бастады. Бұл туралы жариялаған Қытай баспасөзінде жарияланған мақалада кеңірек айтылған.

Қытайдың мемлекеттік «Синьхуа» ақпараттық агенттігі Арал теңізін құтқару шаралары туралы «Орталық Азияның көз жасын» құтқару. Қытайдың экологиялық жауабы» деген тақырыпта мақала жариялады.

Өзбекстанның Мойнақ қаласы маңы. Бір кездегі Арал теңізінің жағасы. Қазір «кемелер моласы» деп аталатын тұсқа барғанда, бұрынғы дарияның құрғап кеткен түбінде тұрып қалған тот басқан, жарылған кеме корпустарын көруге болады. Арал теңізінің жағалауындағы бір кездері қарбалас болған балық аулау порты судың тартылуымен бірге жоғалып кетті. Қазір шөл далада байланған осы кемелер үнсіз үрей ұялатады.

Толығырақ сілтемеден оқыңыз

Фестиваль кезіндегі атыс. 12 адам ауруханаға түсті

АҚШ-тың Огайо штатындағы Толидо қаласында өткен Old West End фестивалі маңында болған атыс салдарынан кемінде 12 адам оқ жарақатын алды. Олардың екеуінің жағдайы ауыр. Бұл туралы 6 маусым күні полиция басшысының орынбасары Джозеф Хеффернан мәлімдеді, деп хабарлайды "Адырна".

Оның айтуынша, күдіктілер әзірге ұсталған жоқ.

Алдын ала мәлімет бойынша, оқиғаға кемінде екі адам қатысып, олар бір-біріне оқ атқан болуы мүмкін. Полиция қызметкері Дэн Геркеннің сөзінше, зардап шеккендердің орташа жасы 20-дан асқан.

Қазір құқық қорғау органдары күдіктілерді іздестіріп, куәгерлерден жауап алып, ұялы телефондарға түсірілген бейнежазбаларды зерттеп жатыр. AFP агенттігінің хабарлауынша, тергеу жұмыстары жүргізіліп жатқандықтан, полиция тұрғындарға бірнеше көшеден уақытша аулақ болуды ескерткен. Оқиға орнында әлі де полиция қызметкері жұмыс істеуде.

Огайо штатының губернаторы Майк Девайн әлеуметтік желідегі парақшасында: «Жазғы фестивальдер отбасылар қауіпсіз демалып, уақыт өткізетін орын болуы тиіс. Біз бұл мәнсіз қылмысқа қатысы бар күдіктілерді құқық қорғау органдары міндетті түрде табатынына сенімдіміз», – деп жазды.

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры 2026 жылға арналған ең төменгі жеткілікті шегінің мөлшерін жариялады, деп хабарлайды “Адырна” ұлттық порталы.

Бұл – зейнетақы қорындағы жеткілікті шектің биылғы бір жыл ішіндегі екінші рет өсуі.

Жеткілікті шектен артылған қаржыны азаматтар тұрғын үй жағдайын жақсарту немесе емделу мақсатында пайдалану мүмкіндігіне ие болады.

Жарияланған мәліметке сәйкес, ең төменгі жеткіліктілік шегі жас ерекшелігіне қарай белгіленген. Мәселен, 20 жастағы азамат үшін төменгі шек – 6,67 млн теңге болса, 30 жастағылар үшін – 9,75 млн теңге. Ал 40 жастағы азаматтарға қажетті ең төменгі шек 13,37 млн теңгені құрайды.

Жасы ұлғайған сайын қажетті жинақ көлемі де артады. Мысалы, 50 жастағы салымшылар үшін шек 17,59 млн теңге, ал 60 жастағылар үшін 22,5 млн теңге болып белгіленген.

2026 жылдың басында бұл көрсеткіш 20 жас – 3 720 000 теңге, 21 жас – 3 850 000 теңге, 22 жас – 3 990 000 теңге деп белгіленген.

Ал елімізде ең төменгі жалақы мөлшері – 85 000 теңге; зейнетақының ең төменгі мөлшері – 69 049 теңге; ең төменгі күнкөріс деңгейі – 50 851 теңге.

Hорвегия футбол құрамасы 2026 жылғы әлем чемпионаты қарсаңында ерекше фотосессия ұйымдастырды.

Команда ойыншылары мен бапкерлер штабы ежелгі викингтердің образын сомдап, ұлттық тарих пен мәдениетті дәріптейтін фотожобаға қатысты. Түсірілім Норвегияның табиғи көріністері аясында өтіп, викинг кемелері, қалқандар мен скандинавиялық дәуірдің атмосферасы бейнеленді.

Айта кетейік, Норвегия құрамасы 28 жылдан кейін әлем чемпионатына қайта оралды. Әлем біріншілігінің топтық кезеңінде норвегиялықтар Ирак, Сенегал және Франция құрамаларымен кездеседі.

ПУТИН ЗЕЛЕНСКИЙДІҢ ҰСЫНЫСЫН ҚАБЫЛДАМАДЫ

Ресей президенті Владимир Путин Украина президенті Владимир Зеленский ұсынған тікелей кездесу өткізу және сол кезеңде атысты тоқтату бастамасын қолдамады, деп хабарлайды "Адырна" ұлттық порталы.

DW дерегінше, Санкт-Петербург халықаралық экономикалық форумының пленарлық отырысында сөйлеген Путин қазіргі жағдайда мұндай кездесудің мәні жоқ екенін айтты. Оның сөзінше, мемлекет басшылары деңгейіндегі кездесу алдымен нақты келісімдер әзірленгеннен кейін ғана нәтиже бере алады. Ресей президенті Зеленскийдің өзіне арнаған ашық хатын «дөрекілік элементтері бар қағаз» деп атап, оны тек үстірт қарап шыққанын мәлімдеді. Сонымен қатар ол Украина президентімен кездесуден ешқашан бас тартпағанын, алайда «нәтижесіз әңгімеге уақыт жоғалтқысы келмейтінін» жеткізді.

Форум барысында Путин Украинадағы соғысқа қатысып жатқан ресейлік әскери қызметкерлерге де үндеу жасап, олардың қызметіне жоғары баға берді.

“40 млн пара”. Көшпенділер ойындарының экс-басшысы қамауға алынды

Азиада және Дүниежүзілік көшпенділер ойындары дирекциясының бұрынғы басшысы Наиль Нұров ірі көлемде пара алды деген күдікпен қамауға алынды. Қазіргі мәлімет бойынша, ол Астанадағы тергеу изоляторында отыр, деп хабарлайды "Адырна".

Наиль Нұров Қазақстандағы бірнеше ірі спорттық жобалардың ұйымдастырған. Атап айтқанда, 2011 жылғы Азиада, 2017 жылғы Қысқы Универсиада және 2024 жылғы Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына дайындық жұмыстарына жетекшілік еткен.

Тергеу деректеріне сәйкес, көшпенділер ойындары аясында құны 500 миллион теңгеден асатын этноауыл салу жобасы жүзеге асқан. Осы жобаға байланысты келісімдер жасалғаннан кейін мердігерлерден жалпы соманың шамамен 10 пайызы көлемінде заңсыз сыйақы талап етілуі мүмкін екені айтылып отыр. Алдын ала бағалау бойынша, алынған қаражат көлемі кемінде 40 миллион теңгені құрауы ықтимал.

Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев пен Ресей президенті Владимир Путин Жизақ облысында салынатын атом электр станциясының (АЭС) бірінші энергоблогының құрылысына ресми старт берді. Жоба Санкт-Петербургтен бейнебайланыс арқылы басталып, оған Халықаралық атом энергиясы агенттігінің өкілдері де қатысты, деп хабарлайды "Адырна".

Жизақ облысындағы жоба ерекше форматымен назар аудартады: бір кешенде қуаты 1000 МВт болатын екі ірі реактор және 55 МВт болатын екі шағын реактор салынады. Сарапшылардың айтуынша, мұндай аралас модель әлемде алғаш рет жүзеге асып отыр.

Станция іске қосылғаннан кейін жылына шамамен 17 млрд кВт·сағ электр энергиясын өндіреді деп күтіледі. Бұл Өзбекстанның электр энергиясына деген сұранысының шамамен 15 пайызын жабуға мүмкіндік береді.

Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев жобада қауіпсіздік пен экологиялық стандарттардың толық сақталатынын атап өтті. Барлық жұмыстар Халықаралық атом энергиясы агенттігінің талаптарына сай және халықаралық бақылаумен жүргізіледі.

«Узатом» агенттігінің төрағасы Азим Ахмедхаджаевтың айтуынша, жобаның базалық құны 9,5 млрд долларды құрайды. Оның 85-90 пайызы несие есебінен қаржыландырылады. Қаржының бір бөлігі БРИКС құрамындағы Жаңа даму банкімен келіссөздер арқылы тартылуы мүмкін.

Сонымен қатар жоба аясында жергілікті өндіріс үлесін 30 пайызға дейін арттыру жоспарланған. Бұл құрылыс шығындарын азайтуға және экономикалық тиімділікті арттыруға ықпал етпек.

Жоба Жизақ облысы Фариш ауданында, Тузкан көлі маңында іске асырылады. Құрылыста шамамен 15 мың адам жұмыс істейді деп жоспарланған.

Айта кетсек, бұл АЭС Қазақстан-Өзбекстан шекарасынан 320 км жерден салынады. Қазір Қазақстанда алғашқы атом электр станциясын салу жобасы да кезең-кезеңімен іске асырылып жатыр. Атом энергиясы агенттігінің мәліметінше, елде алғашқы АЭС құрылысының жалпы құны шамамен 16,4 млрд долларды құрайды.

Алымы көп, шалымы жоқ халық қалай күн көрер? Экономист пайымы

Елдегі экономикалық көрсеткіштер, әлеуметтік ахуал, шетелге ағылған қазақ мигранттары, жат жұртқа тұрмысқа шығу, отбасылық әлеуметтік институт қалыптастырудың маңыздылығы, қала мен дала мәдениеті, жаңа жұмыс орындарын құру сияқты проблемалар неге шешімін таппай келеді? Не істемек керек?

Осы сұрақтар төңірегінде Еуразиялық франчайзинг қауымдастығының президенті, білікті экономист әрі қаламгер Бекнұр Қисықовты әңгімеге тартқан едік.