Жату керек по-тихоньку
kassymchannel
Сообщений: 970 с 2025 года
Лента канала хранится отдельно от общего реестра и подгружается страницами, чтобы аналитик мог читать архив без тяжёлого общего поиска поверх сообщений.
Все давайте
Көлбеу призма көлемі екі түрлі формула: V = S (қима) l = S (табан)h
y = 2+e^x, x=0, x=-3, y = 7. Осы түзулермен шектелген фигураның ауданын табыңыз.
y = f'(x) функциясы графикпен көрсетілген. y = f'(x) функциясының мәні 0-ге тең болатын кездерде x-тің мәндері: -3,-1,0,1,3
y = f(x) функциясының минимум мәндері: -3,0,3. Бірақ, түсінбедім қалай табу керек екендігін
Параметрлік - параметрлер сияқты {x = 1+2t
Канондық теңдеу: (y-y1)/(y2-y1)
x⁴ + 5a²x² + 2
Бірмүше коэффициенті: 5
Себебі, бірмүше деген ax, яғни екі айнымалы біріккендегі өрнектің коэффициенті
Көпмүше дәрежесі: 4
Анықтама: Бір нүктеден бастап салғанда бір жазықтықта жатқан үш вектор өзара компланар векторлар деп аталады. Кез-келген екі вектор компланар. Векторларды бір ғана нүктеден бастап салған кезде олар бір жазықтықта жататын болса, ондай векторлар компланар векторлар деп аталады.
Одан да көп па
1991 16 желтоқсан конституция қабылданды
1991 тәуелсіздік туралы заң қабылданды
1991 ҚазКСР Алтын және Алмас қорының құрылуы
1991 1 желтоқсан Н.Ә. Назарбаев президент болып сайланды
1991 2 қазан Қазақтың тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкіров ғарышқа ұшады
1991 Н.Ә.Назарбаев Семей ядролық Полигонының жабылуына қол қойды
1945 23 маусым (Ұлы Отан соғысынан кейін) демобилация туралы заң қабылданды оған дейін мобилизация болды яғни әскер жинау
Тәуекел хан өз інісін кімдердің ханы қылды қарақалпақ болады жауабы. Себебі, Арал маңында оларға жер береді.
Қимақ 16 қала Ертіс(Имақия осы жақта) пен Алакөлдің(Карантия сол жақта) арасы
Құтты білік түркі тіліндегі алғашқы энциклопедиялық еңбек.
Мақсаты адамдарға білім беру Ақыл-парасаттың қоғамдық-әлеум. рөлі.
Тардуш - кімнің тұсында Батыс Түрік қағанаты түпкілікті жеке мемлекетке айналды
Түрік халқының даңқын асқақтатқан - Күлтегін
Төрт бұрыштың бәрі дұшпан екен - Күлтегін
Салық жинауға жергілікті адамдарды бекітіп, оларға "селиф" деген атақ берген - Тон
Византиямен белсенді саясат жіргізген - Тон
Жауынгерлік даңқымен танымал болды - Тоныкөк
Күлтегін, Білге қаған, Тоныкөк жазбаларын зерттеген Дания университетінің профессоры - Кляшторный
Оғыз мемлекетінің күшеюіне үлес қосқан - Шахмәлік - 1041 жылы Хорезмді басып алған Оғыз билеушісі - Шахмәлік
Түргештер әулетінің негізін қалаған - Үшлік
Моғолстан әулетінің негізін қалаған - Тоғылық Темір
Оқ сөзінің мағынасы - тайпа
Түркілердің кіріс көзі - Қытай (мақта)
Бумын қаған "елхан" атағын алды - 552
Түрік қолбасшысына қытай елшісі келген жыл - 545
1813 ж. Омбыда ашылған оқу орнының кейінгі атауы - Сібір кадет корпусы
1866
1960 - Шілікті қорғанын зерттеу жұмыстары басталған жыл
Соғыстан кейін металл өндірісі - Теміртау
Түрік қағанатының қуатын арттырып жерін кеңейткен тұлға - Күлтегін
Гумилев жазуы бойынша Иштемиден кейін билікке келді - Тардуш (Дато)
Үш анық - философия
1924 + қарақлапақстан
1930 - қарақлапақстан
Мәшһүр Жүсіп ұстазы мен қосылып жазған шығармасы
Ер Олжабай
Павлодар - Коряков
Тараз
2,4,3,1
1,3 Кенесары
5-3 неолит
Байпақов - Отырар, Түркістанды, сақтарда отырықшылық мәдениет бар екенін дәлелдеді
2,1,3
Әмір темірдің Алтын орданы жаулап алуы
1549 - түрікмендермен
1555 моғолдармен
Еңбекші - құжат
Партия төрағасы - К. Тоғысов
Негізін қалаған - М.Әйтпенов
Шыұ - 1996
ЕҚЫҰ - 1992, төрағалық 2010
25-27 ОАК Мыңбаев
ХКК - Радус-Зенькович
Казревком - Пестковский
Өлкелік партия комитетінің бірінші хатшысы - Голощекин
54-55 - Пономаренко
55-56 - Брежнев
Елікбаев - диссидент - орыс тілі пәнінің мұғалімі - психбольница
Митридат - ликург - тәуке
Семей мұғалімдер семинариясы сосын Томск
Математиканың қазақша сөздігі, Ұлы математика ғылымы
Кмуникус
1 бөлім - тіл
2 бөлім - діл
Ор 1735
Бекмаханов (Павлодар облысы, Баянауыл ауданы, Төре ауылы), руы Төре
Семей жұмысшы факультетін 1933 жылы тәмамдады
Тамбов пед институт 1933-37
Воронеж пед. институт 1937 жылы тәмамдайды (1936 жылы Тамбовтағы тарих факультеті жабылып, студенттер Воронеж педагогика институтына көшіріледі)
Сол 1936 жылы Воронежге аударылғанда, Алаш қозғалысының белді мүшелері Халел Досмұхамедов пен Мұхамеджан Тынышбаев айдауда жүреді. Бекмаханов оларды кездестіріп, өзінің тарихқа деген қызығушылығын арттырып, келешекте оның кәсіби тарихшы атанып, үлкен ғалым болуына зор ықпал етеді
1937 жылы Ресейдің Воронеж қаласындағы педагогикалық институтын бітіргеннен кейін Қазақ КСР халық ағарту комиссариатының жанындағы ғылыми зерттеу институтында еңбек еткен. Отан соғысы жылдарында Республиканың халық ағарту комиссариатының басқарма бастығы болған. Сонымен қатар Алматының жоғарғы оқу орындарында ұстаздық қызмет атқарған.
1946-1947 жылдарда Қазақ КСР Ғылым академиясында жаңадан құрылған Тарих, археология және этнография институты директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары, 1947 жылдан бастап, өмірінің соңына дейін, ягни 1966 жылғы мамырдың алтысына дейін Қазақ мемлекеттік университетінде өзі ұйымдастырған Қазақстан тарихы кафедрасын басқарды.
Оның еңбегінің бастысы 1947 жылы Алматыда орыс тілінде жарық көрген "XIX ғасырдың 20-40 жылдарындағы Қазақстан" атты монографиясы болды. Осы тақырыпта 1946 жылы Мәскеуде тарих мамандығы бойынша докторлық диссертация қорғаған.
Асыра сілтеу, бурмалау жөне күдікшілдік бел алған осы тұста бұл еңбекке пікір айтушылардың кейбіреулері оны Кенесары Қасымұлы бастаған қозғалыстың тарихын ақтау тұрғысынан көрсеткен еңбек деп бағалап, оны буржуазияшыл-ұлтшыл идеологияны дөріптеуші деген саяси кінәға ұшыратты. Е.Бекмаханов еңбегіне байланысты пікірталастар 1947 жылдың екінші жартысында күшейе түсті.
1947- 1950 жылдарда Е.Бекмахановтың күйі өте ауыр болды, күн өткен сайын оған тиген моральдық соққының салмағы арта берді. Ермұхан Бекмахановты қаралау кампаниясы Тілеуқажы Жанайұлы Шойынбаев, Хадиша Гилимқызы Айдарова және А.Ф. Якунинің қол қойған КСРО-ның басты газеті - "Правда" газетіндегі 1950 мақаладан басталады. Яковлев айыптайды.
1951-52 жылдары - Ол біраз уақыт Алматы облысы, Нарынқол ауданында мектепте тарих пәнінен сабақ берді, көп кешікпей Жамбыл облысы, Шу ауданындағы Новотроицк селосындағы мектепке мүғалім болып орналасты. Осы жерде 1952 жылы 5 қыркүйекте тұтқындалды. 1952 жылы 2 желтоқсанда 25 жылға сотталып, ГУЛАГ-тың лагерлерінің біріне айдалды.
1954 жылы 16 ақпанда Сталин қайтыс болғаннан кейін (1953), академик, қоғам қайраткері Анна Панкратованың көмегі нәтижесінде оның ісі қайта қаралып, ақталып шықты.
Рахымышылық берілгеннен кейін бәрін қайта бастап, "Қазақстанның Ресейге қосылуы" жаңа монографиясын жазуға кірісті. 1958 жылы шілде айында Бекмаханов докторлық диссертацияцын сәтті қорғап шықты
Тәшенов (1915-1986) Ақмола облысы, Танағұл ауылы, XX ғасырдың батыры, Шынжарда өткен жолбарыс
Экономика ғылымдары бойынша дәрежесі: Кандидат
Ж. Тәшенов Оңтүстік Қазақстанның бірқатар ауданын қай елге беруге қарсы шықты: Өзбекстанға
КСРО ешкіммен ақылдаспай 1956 жылы Бостандық ауданы 418 га жерді Өзбекстанға берді (осының тең жартысын Д. Қонаев қайтара алды)
1960 жаңа жер бөлінісі
5 облыс (Солт. Қаз.) -> Ресейге
Маңғыстау (мұнай) -> Түрікменстан
Мақта игеретін Оңтүстік Қазақстан аудандары -> Өзбекстан
Ж. Тәшенов Н. Хрущевке қандай конституциялық норманы еске салып, қарсылық білдірді - әрбір республика өзінің тарихи қалыптасқан аумағына меншік құқығынына ие
1934-39 - Бейнетқор аудандық атқару комитетінің хатшысы
1939-43 - Солтүстік Қазақстан облысында жер бөлімінің бастығы
1944-47 - Солтүстік Қазақстан облысы партия комитеті хатшысының орынбасары
1947-48 - Солтүстік Қазақстан облысы атқару комитеті төрағасының орынбасары
1948-52 - Солтүстік Қазақстан облысы атқару комитеті төрағасы
1952-55 - Ақтөбе облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы
1955-60 - Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағасы
1960-61 - Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесінің төрағасы
1961-75 - Шымкент облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары
1975 - Одақтық дәрежедегі дербес зейнеткерлікке шықты
Сәтбаев (1899-1964), Баянауыл ауданы, Павлодар облысы, шын есімі – Ғабдулғани
1924 жылы 25 жасында ғалым қазақ орта мектептерінің оқушылары үшін араб графикасында «Алгебра» оқулығын дайындады
Атақты шәкірттері: Е. Букетов пен Ш. Есенов
ҚАНЫШ ИМАНТАЙҰЛЫ СӘТБАЕВ
Павлодар облысы,Баянауыл ауланында дүниеге келген.
Әкесі Имантай - би болған.
Атасы СӘТБАЙ- Мекке қаласында жерленген.
Семейде-Ж.Аймауытов,М.Әуезов, Ә. Марғұлан сияқты қайраткерлермен бірге оқыған.
Қаныш Сәтбаевтың геолог болуына әсер еткен орыс ғалымы- М.Усов.
1921 жылы ТОМСК технологиялық институтында білім алған.
ЕҢБЕКТЕРІ
1930-1940 ж ҰЛЫТАУ-ЖЕЗҚАЗҒАН мыс кен орнын ашты;Кен орнын ашқаны үшін-ЛЕНИН орденімен марапатталды
Маргенец ең көп өндірілетін ЖЕЗДІ кен орнын ашқан.Жезді-КСРОдағы марганецтің-70.9% құрайды.
Ер Едігеэпосын қазақ тіліне аударды
1946 жылы ашылған ҚАЗАҚ ҒА Президенті
1935 жылы ТЕМІР ДӘУІРІНЕ жататын тас тақтайшаны тапты.Ол қазір Ресейдегі эрмитаж залында тұр.
Көне ТАРАЗ
қаласын ашып, зерттеген.
Қазақ тіліндегі АЛГЕБРА мектеп оқулығын жазған.
1952 жылы қудаланып,Мәскеуге көшіп кетті.
1999 жылы ЮНЕСКО көлемінде 100 жылдығы,2019 жылы-120 жылдығы аталып өтілді
Қ.И.Сәтбаев атында Алматы қаласында-Қазақ Ұлттық Техникалық университеті берілді.
1921 жылы Сібір технологиялық институтының студенті, кейін тұңғыш қазақ математика профессоры Әлімхан Ермековтің арқасында жас Қаныш томскілік геология профессоры, болашақ академик М.А. Усовпен кездеседі. Бұл кездесудің Қаныш тағдырындағы мәні зор.
1921 - Томск технология институтында білім алды
1924 жылы - Алгебра оқулығы, Сауатсыздықты жою қоғамы
1926 жылы Қ.И. Сәтбаев Томск технологиялық институтын табысты аяқтап, тау-кен инженер-геологы дипломын иеленген қазақтың алғашқы азаматы ретінде халық шаруашылығы Орталық кеңесінің қарамағына жіберіледі. Қаныш әлемдегі ең ірі мыс кен орны Қарсақпайда екендігін дәлелдеу үшін аттай 15 жылын сол жерде өткізеді.
1932 жылы Қаныш Имантайұлы Сәтбаев қазақстандық геология ғылымында маңызды орын алатын «Жезқазған мыс-кен ауданы және оның минералды ресурстары» атты алғашқы ғылыми монографиясын жариялайды
Доктор дәрежесін алған ғылым саласы: геология және минералогия
Жезқазған кен орнын ашуы, Металлогения ғылыми мектебінің негізін қалаушы, Қазақ ҒА негізін қалаушы және оның тұңғыш Президенті
Қазақ КСР Ғылым Академиясын ұйымдастырушы және оның тұңғыш президенті, Қазақ КСР Ғылым Академиясының академигі, Кеңес Одағы мен Қазақстанның металлогения мектебінің негізін қалаушы, қазақтың тұңғыш академигі.
Ол Қазақстандағы ғылыми және техникалық дамудың көшбасшысы болды. Қазақтан шыққан тұңғыш ғылым докторы, Шығыс елдерінің ғалымдары арасында ғылым мен техника саласындағы КСРО алғашқы академигі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының және Қазақстандағы Ленин сыйлығының бірінші иегері болды.
Жезқазған-Ұлытау ауданының жер қойнауын барлауы үшін Ленин орденімен марапатталды (1940). 1942 жылы геология-минералогия ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. «Жезқазған ауданының кен орындары» еңбегі үшін екінші дәрежелі Сталин сыйлығына ие болды (1942). КСРО Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі (1943). «Қазақ КСР ғылымына еңбегі сіңген қайраткер» (1943). Тыл ресурстарын жұмылдыруға қосқан үлесі үшін екінші Ленин ордені мен ІІ дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталды (1945).
Қазақстан ҒА тың және тыңайған жерлерді игеруге қосқан үлесі үшін үшінші Ленин орденін алды (1957). Орталық Қазақстанның кешенді металлогеникалық болжамдық карталарын әзірлеуі үшін Ленин сыйлығын жеңіп алды (1958). Қазақстанның геологиялық ғылымын дамытуға және пайдалы қазбаларды зерттеуге сіңірген еңбегі үшін төртінші Ленин орденімен марапатталды (1963).
1940
1945
1957
1963
1940 жылы Жезқазған-Ұлытау ауданының жер қойнауын барлағаны үшін Ленин орденімен марапатталды.
1942 жылы геология-минералогия ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесі берілді.
Сол жылы «Жезқазған ауданының кен орындары» ғылыми еңбегі үшін екінші дәрежелі Сталин сыйлығына ие болды.
1943 жылы КСРО Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі болып сайланған.
1944 жылы «Қазақ КСР ғылымына еңбегі сіңген қайраткер» құрметті атағы берілген.
1945 жылы тыл ресурстарын жұмылдырғаны үшін екінші Ленин орденімен және ІІ дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған.
1957 жылы Қазақстан ҒА тың және тыңайған жерлерді игеруге жұмылдыру үшін үшінші Ленин орденімен марапатталған.
1958 жылы Қаныш Сәтбаев бастаған қазақстандық ғалымдар тобы Орталық Қазақстанның кешенді металлогеникалық болжамдық карталарын құру және әдістемені әзірлеуі үшін Ленин сыйлығына ие болған.
1963 жылы Қазақстанның геологиялық ғылымын дамытуға және пайдалы қазбаларды зерттеуге сіңірген еңбегі үшін төртінші Ленин орденімен марапатталған.
1935 жылы бір экспедиция кезінде Сәтбаев араб әріптерімен жазылған жазуы бар құлыптас тапты, онда Әмір Темірдің хан Тоқтамысқа қарсы жорығы туралы хат жазылған. Араб әліпбиін бала кезінен білетін Сәтбаев жазудың алғашқы жолдарын оқи алды, бірақ оны әрі қарай оқу үшін мамандардың көмегі қажет болды.
Жазу кейіннен зерттелу үшін мемлекеттік «Эрмитаж» музейіне тапсырылды [5]
Қаныш Сәтбаевтың өміріндегі қиын кезеңдер, атап айтқанда 1937 жылы үш ағасының қуғын-сүргін кезінде атылып кетуі және 1951-1952 жылдары ұлтшылдыққа қарсы науқан кезінде Қазақстан Ғылым Академиясының Президенті қызметінен босатылып, қудалануы, оның денсаулығына ауыр әсер етті. Академик 1964 жылы 31 қаңтарда Мәскеу ауруханасында алпыс бес жасқа толар жылы дүниеден озды.
Семейдегі 2 жылдық педагогикалық курста жаратылыстану мұғалімі
Өспе ауруы -> Баянауыл
Қаныш Сәтбаев жетекшілігімен ашылған оқу орны - Жезқазған мыс кені
Маңғыстау, Мұғалжар, Торғай ресурстарын зерттеді
Еңбектері: "Жезқазған мыс кені ауданы"; "Қазақстанның минералдық ресурстары және оларды 20 жыл ішінде игеру"; "20 жыл ішіндегі Қазақ КСР-дегі геологиялық зерттеудің табыстары"
Шоқан Уалиханов (1835-1865) қазақтан шыққан тұңғыш этнограф
Манас - Илиада
Халық санақтары
1917 жылы - 6 млн адам
Азамат соғысы аяқталысымен алғашқы кеңестік санақ жүргізілді. Ол барлық аумақты қамтымады. Басқа ұлт өкілдері көбейіп, халық құрамы да өзгерді. Халық саны 3 млн болды. Оның 91%-ы ауылдарда тұрды. Интернациолизм орнықты.
1926 жылы Бүкілодақтық халық санағы жүргізілді. 6.2 млн адам болды. Өлкеде 86 ұлт пен ұлттық топтар өмір сүрді. Қазақтар - 58.5 %, орыстар - 20.6%, украиндер - 13.9% құрады. Қазақтар Сырдария, Орал, Ақтөбе, Жетісу губернияларында тұрды. Орыстар Ақмола, Семей губернияларында, украиндер Қостанай округі мен Ақмола губерниясында.
1928 жылы байларды тәркілеу, саяси қуғын-сүргін, 30-жылдардағы ашаршылық жалпы халық санының, әсіресе қазақтардың 2 млн-ға азаюына әкелді.
1937 жылғы санақ бойынша өлкеде халық саны 5.1 млн болды. Қазақтар - 42,3% (16.2% кеміді), орыстар - 37,4%
К. Қасымұлы (1802-1847) - Көкшетауда 1802 жылы туылды
Реформа 1867-68
Болыстар -> Ген. Губернатор
1872 жылы - мұғалімдер семинариясы Омбыда ашылды
Дәрігерлер ісі - Мәскеу
1993 жылдың соңына қарай Қазақстанда ресми тіркелген саяси партиялар саны - 3
Қазақстандағы табиғи байлықтарды зерттеу басталды - Индустрияландыру кезінде
Назугум - Қ.Қожамияров
Ұлы Отан соғысы жылдары іске қосылған кеніш саны - 25
Ұлы Отан соғысы кезінде Ресейден аударылған зауыттар саны - 220
2012 - Абай операсы Германияда Тюрингия Мемлекеттік операсы сахнасында қойылған опера (А. Жұбанов пен Л. Хамидидің)
1786 ж. Нұралының іс-әрекеті: Калмыков бекінісінде тығылады
Алтын Орда - 1502 ж. Күйреді (1395 ж. Әмір Темірдің жорығынан кейін де күйреді)
Салқам Жәңгір ойраттармен күресте одақ құрды: қырғыздармен
1914 жылы - Санжар Асфендияров 1-ші дүниежүзілік соғысқа қатысты
1916 жылы - Санжар Асфендияров майданнан оралды
1921-22 жылдары - Жер - су реформасы енгізілді; 1921 - Қосшы одағы
1925 жылы - Қырғыз АКСР-і Қазақ АКСР-і болып өзгертілді; Индустрияландыру басталғаны туралы шешім қабылданды
1926 жылы - Қызылордада ашылған өнер ордасы - Қазақ театры (тұңғыш кәсіби қазақ театры); Республиканың Халық Комиссарлар Кеңесі "Қазақ АКСР біріңғай еңбек мектептерінің жарғысын" қабылдады
1928 жылы - Қазақстанда тұңғыш жоғары оқу орны педагогикалық институт ашылды
1920-30 жылдар - Кеңестік проза ерекше дамыған кезең
1930 жылдары өзге республикалық жоғары оқу орындары мен техникумдарында білім алған қазақстандық жастар саны - 20 мыңдай; Кеңес Одағында социалистік қатынастар толық орнаған кезең; Н. Нұрмақов -"халық жауы" ретінде тұтқындалған партия және мемлекет қайраткері - 1930 жылдары
1930 жылы - Жүсіпбек Аймауытовты атуға үкім шығарылды
1931 жылы - 15 жастар 50 жасқа дейін жалпыға бірдей міндетті сауат ашу енгізілді
1932 жылы - Затаевичке халық әртісі атағы берілді ( қазақ халқының 500 әні мен күйі, Қырғыз (қазақ) халқының 1000 әні); КСРО ҒА-ның қазақстандық базасы құрылды
1934 жылы - Қазақ мемлекеттік музыка театры ашылды; А. Жұбанов Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік оркестрін құрды
1935 жылы ҚазПИ-ге Абайдың есімі берілді; Лаңкестіктің құрбаны болған, қазақтың тарихи білімінің негізін салушы - С. Асфендияров Қазақстан тарихынан оқулық жазды - 1935 жылы; 1935 ж. Қ.И.Сәтбаев Алтыншоқы жотасынан тапқан тас тақтайшаның ерекшелігі: темір дәуірінің жазуы сақталған
1936 жылы - Жамбыл Жабаев атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы ашылды; КСРО-ның жаңа конституциясы қабылданды - 1936 жылы 5 желтоқсанда; Қазақ КСР-і құрылып, Қазақстан одақтық республика атанды
1937 жылы - Қызылордада корей театры ашылды; Ұлттық қазақ театрына көптеген шығармашылық жетістіктері үшін 1937 жылы берілген атақ - "Қазақ академиялық драма театры"
1938 жылы - "Ленфильм" қазақтың бірінші дыбысты фильмі "Амангелді" кинокартинасын жасап шығарды; Санжар Асфендияров репрессияға ұшырады
1942 жылы (10 years later after Затаевич received) - Қ. Сәтбаевқа Жезқазған мыс кен орындарына сіңірген еңбегі үшін мемлекеттік сыйлық берілді
Ұлы Отан соғысы қарсаңында Қазақстанда жоғары оқу орындар саны - 20 жоғары оқу орны
1944 жылы - Алматыда Балалар мен жасөспірімдер театры ұйымдастырылды; А. Жұбанов пен Л. Хамидидің "Абай" операсы қойылды (типа балаларға қойылды)
Берлин Операциясының басталған уақыты - 1945 жылы 16 сәуір
Жеке өзі жаудың 37 ұшағын атып түсірген, екі мәрте Кеңес Одағының батыры атанған - С. Луганский (устроил лужайку из 37 летчиков)
Қазақстандық партизандар саны - 3500
Бородино селосында неміс бөлімінің штабына басып кіріп, 5 неміс офицерін завалил - Т. Тоқтаров
1945 ж.
Біржан Сара - М. Төлебаев (соғыстан кейін 1946 ж. Республиканың мәдениет әлеміндегі елеулі оқиғаға айналған опера)
1949 жылы - Мұхтар Әуезовке "Абай" роман-эпопеясы үшін КСРО мемлекеттік сыйлығы берілді
1950 жылы - Байқоңыр ғарыш айлағы ашылды
1958 жылы - Б. Майлин, Т. Рысқұлов, С. Асфендияров ақталды
1961 жылы - тұңғыш ғарышкер Ю. Гагарин ғарышқа Восток
1863 жылы - Ядролық қаруларды атмосферада, ғарышта және су астында сынауға тыйым салу туралы келісімшарт жасалды
1974 жылы - Ә. Нұрпейісовке "Қар мен Тер" трилогиясы үшін КСРО мемлекеттік сыйлығы берілді
Абайдың есімі берілген мемлекетті опера және балет театры орналасқан қала: Алматы
Ақ Орда ханы - Сасы Бұға
1847 Райым, Қапал, Алатау, Ақтау
Башқұрт - Максудов
Орыс - Седельников, Скалозубов
Татар - Сыртланов (қазақтардың жерге қатысты құқығын қорғаған өзге ұлт өкілінің депутаты)
Әзірбайжан - Мамедов
Ұйғырлардың шежіресінде жазылған қарлұқтардың ит жылы: 746 жылы
1911 Доссор мұнай кені
Қашғари негізін салған ілім: Түркология
Махмұд Қашқари өмір сүрді: Қараханда XI ғасыр
Қашғари шығу тегі: Ақсүйек
Махмұд Қашғариға байланысты дұрыс дәйекті тап
Оғыздардың 24 тайпасы болғандығын жазды
Дамаскте қайтыс болды
(Әл-Фараби сол жерде қайтыс болды)
Түрік тілі грамматикасын жазды
Еңбегі: Диуани лұғат ат түрік
Ермұқан Бекмаханов не себепті айыпталды: Буржуазияшыл ұлтшыл идеология дәріптеді
Бекмахановты айыптаған газет: Правда
Бекмахановтың Қазақ руханиятында алатын орны: Тарихшы
Бекмаханов 1933-1937ж Тамбов педагогикалық институтында оқып, кейіннен бітірген оқу орны: Воронеж педагогикалық институты
Е.Бекмахановтың Кенесары Қасымұлы бастаған көтерілісі жайында жазылған монографиясы: «XIX ғасырдың 20-40 жылдарындағы Қазақстан»
XVIII ғ II жартысында болған қалмақтарға қарсы шайқас атауы: Шаңды Жорық
17 ғ алғашқы жартысында билік еткен жоңғар қонтайшысы: Батыр (Эрдени Батур)
Исатай мен Махамбет көтерілісіне қатысқан ақындар - Махамбет, Шернияз
Геке - Исатай мен Махамбет
Беғазы-Дәндібай мен Сарғарылықтың айырмашылығы: қыш ыдыстарында
Ұшыр - егіншілер төлейтін салық (Кенесары енгізді)
Зекет - көшпелі малшылар төлейтін салық
Сыбаға, Соғым - малшылар төлейтін салық
Павлодар қаласында мешіт салдырған кәсіпкер - Б. Шоқабасов
Ноғай ордасы (Маңғыт ұлысы) – Алтын Орда ыдырап, Ақ Орда әлсірегеннен кейін Батыс Қазақстан жеріне іргелес аймақта пайда болған мемлекеттік бірлестік.
Ноғай ордасының негізін Едіге қалаған. Ол 15 жыл (1396 – 1411) Алтын Ордадағы билікті түгелдей өз қолына ұстаған тұста иелігіндегі ноғай ұлысы даралана бастады.
Ноғай Ордасын 1426-1440 жылдары басқарды - Нұраддин
"Үш жүз" партиясының саяси жетекшісі - К. Тоғысов, негізін қалаған - М. Әйтпенов
1801-1815 жылдары - Бөкей билік етті
1815-1824 жылдары - Шығай (Жәңгір әлі өсе қоймаған соң)
1832 жылы - Ақмола округі + бекінісі + Бөкей Ордасындағы алғашқы жәрмеңке (Жәңгір хан (1824-1845) ұйымдастыруымен)
1835 жылы - Бөкей ордасындағы ең алғашқы мешіт (Жәңгір хан)
1841 жылы - Бөкей Ордасындағы ең алғашқы зайырлы мектеп (Жәңгір хан)
Кенесары көтерілісіне қатысқан батырлар - Бұқарбай, Иман, Ағыбай (Орта жүздің), Сүйінші, Байсейіт, Тойшыбек (Ұлы жүз)
Маркус пен Құршақұз хандар кезінде күшейген мемлекет - Керейіт
Батыс Түрік қағанатының шекарасын батыста Тарым өзені мен Памир тауына дейін жеткізген қаған - Шегу
Өз атынан күміс теңгелер соқтырған - Кебек (*к*үміс - *К*ебек)
Тоқтамыс қайтыс болғаннан кейін Едігенің билігін мойындаған халық - Тайбұға
Жошының өлімі туралы жыр шығарған, XIII ғасырдан есімі жеткен ауызша поэзияның өкілі - Кетбұға
Оғыз мемлекеті - күрделі құрылысы бар мемлекет. Билік басында - Жабғу. Оның кеңесшілері - Күл-еркіндер. Мұрагері - Инал. Мұрагерлі тәрбиелеуші - Атабек. Әскер қолбасшысы - Сюбашы
Х - ЖЭС
ХIV - Индустрияландыру
XV - ұжымдастыру
XX - жеке басқа табынушылықты айыптау
Ақтамберді жырау (1675-1768) - Ақтабан шұбырынды Алқакөл сұлама жылдарында халықтың ауыр жағдайын сипаттап жазған жырау
Аңыз болған - Кетбұға
Д. Бабатайұлы - Бараққа, Еспенбет (ерлікті жырлайтын дастан), Өсиетнама, О Сарыарқа Сарыарқа, 1802-1874 Аягөз бен Балқаш арасында туып өскен жыршы ақын
Дулат Бабатайұлы толғауларының негізгі мазмұны - Халыққа туған жердің қадірін ұқтыру, отаршылдыққа наразылық
Ш. Қанайұлы - Зар заман, Бала зар, Өлең зар, Опасыз жалған, 1819-1881 Түркістанда туылып, кейін Орталық Қазақстанға қоныс аударған ақын
М. Мөңкеұлы - Үш қиян, 1843-1906, Атырау облысының Қызылқоға ауданында дүниеге келген
Күйші Ықылас Дүкенұлының шығармасы: Бес төре
Мұса Шорманов - Жаяу Мұса - Мәшһүр Жүсіп (Мұса Шорманов Мәшһүр деп ат берген елге даңқты, атақты деген мағынада, дастандар мен жырларды жатқа айтып бергені үшін) - Баянауыл округі Павлодар облысы (Мұса Баянауыл ауылы, Баянауыл сыртқы округінің аға сұлтаны, би, шешен)
"Зар заман" әдеби ағымына тән сипат - Қазақ қоғамының әділетсіздікке наразылығы
«Зар заман» дәуірінің басталуы қай тарихи оқиғамен байланысты - 1867–1868 жылдары хан билігінің жойылуы
Зар заман ақындарының шығармалары тыйым салынған жылдар: 1970–1980 жылдары
«Зар заман» ақындарының шығармаларында жиі кездесетін тақырып - Отаршылдықтан халықтың күйзелісі
Зар заман ақындары өлеңдерінде жиі қолданған әдеби тәсіл: Идеализация мен өткенге қызығу
Қазақ тіл білімінің дамуында жетекші орын иеленді - Қ. Жұбанов
Торғай облысы, Торғай уезіндегі Сарытүбек жерінде дүниеге келген - А. Байтұрсынұлы
Б. Майлин - Шұғаның белгісі (1914-15 жж. жазған повесі), Раушан Коммунист (1929 ж. жазған повесі)
С. Торайғыров - Қамар Сұлу
С. Сейфуллин - Тар жол, тайғақ кешу (тарихи мемуарлық романы)
Ж. Аймауытов - Қартқожа (роман) , Шернияз (драма), Ел қорғаны (азамат соғысы жылдарын суреттейтін пьесасы, драма) , Ақбілек (феминизм туралы роман), Мансапқорлар (пьеса, драма), Психология
Революцияға дейін қазақ әдебиетінің басты дем берушілері - А. Байтұрсынов Маса (1910 ж.), Қырық мысал (Ақынның алғашқы өлеңдері «Қырық мысал» атты жинағында 1909 жылы Санкт-Петербургте жарық көрді. Бұл кітабы арқылы қалың ұйқыда жатқан қараңғы елге жар салып, олардың ой-санасын оятуға бар жігер-қайратын, білімін жұмсайды. P. S. Оян, қазақ! секілді) пен Міржақып Дулатұлы (Оян, қазақ! (1909 ж.), Бақытсыз Жамал (тұңғыш роман, 1910 ж.)
С.Зиманов - Қазақтардың ХIX ғасырдағы қоғамдық құрылысы - типа саяси қоғамдық
1960-1970
Катализатор - Сокольский
Физик-химик, гидрофизика, гидрогеология - Ахметсафин
Жер - Бараев
Генетика мен микробиология, өсімдік - Айтхожин
Ленинград (900 күн қоршауда болды) - Ә.Молдағұлова(Казачиха ауылы) С.Баймағамбетов(дзот)
Б. Бейсекбаев - Даңқ орденінің иегері
Днепр - Елеусізов
Блицкриг
Айтықов - 2 мәрте даңқ орденімен марапатталды
Орал облысынан майданға аттанған қазақ қыздарының саны - 24 (4 әріп Орал - 24)
Партизандар саны - 3500
Общий - 1 млн 200 мың
Қазақстанда алғашқылардың бірі болып құрылған дивизия - 312
Екі мәрте КОП (Кеңес Одағының батыры) ұшқыштар - Беда, Павлов, Луганский (17 жау танкісін жойған), Бигельдинов
М.Мәметова - пулеметші
Сыпатаев - минометші
Амангелдиев - атқыш, автоматшы
Молдағұлова - мерген
Б. Момышұлы - "Куба әскерлері", "Артымызда Москва", "Соғыс психологиясы", "Ұшқан Ұя"
Фердинанд зеңбірегін, 5 жау танкі, 3 жаудың оқ-жарақ тасылған машинасын жойды - Аухадиев
"Қазақфильм" мен Голливуд қосылып 2003-2005 жылдары түсірген фильм - *К*өшпенділер К - Г
2012 жылы 3 мамырда - Ақан Сатаевтің Жау Жүрек мың бала фильмі
1992 жылы көктемде Стамбұлда құрылған ұйым - Түрксой
Батыс Қарахан - астанасы алғашында Үзкент, одан соң Самарқан болды. Сосын, Бұхара
1859 жылы Ұлы жүздiң және Солтүстiк Қырғызстанның шегарасында салынған бекініс - Қастек
1867-1868 жж. реформа бойынша Қытай және Иранмен тiкелей келiссөздер жүргiзу құқығын иеленген - Түркістан генерал-губернаторлығы
Ш.Уәлихановтың негiзгi ойлары баяндалған шығармалары: «Қырдағы мұсылманшылық туралы», «Қырғыздардың көшi-қоны туралы», «Сот реформасы туралы»
1375-1376ж Батыс Қазақстанға жорық жасап алтынордалық Сарайшық, Қажы Тархан мен Сарай қалаларын басып алып өз атынан теңге шығарды - Орыс хан
1992 жылы көктемде Стамбұлда құрылған ұйым - Түрксой
Жеті Жарғы жасалды - XVII ғ
Қазақ хандығы тарихындағы Қасым хан кезеңінде болған оқиғалар: 1)Билігі кезінде ноғайларды Жайық өзенінен ары Еділге дейін ығыстырды
2)1510 жылы Мұхаммед Шайбани әскери жеңіліске ұшырады
3)Тұрғындар саны миллионға және әскер саны 300 мыңға және халық саны 1 миллионға жетті (М.Х.Дулати)
Ақ Орда - ХIII - XV ғғ
Андрон 3200-3100 б.з.б. Андрон дәуірі - қола дәуірі
Андронов мәдениетінің жерлеу рәсімдеріндегі ерекшеліктер қандай болды - тас қоршаулар жерлеу
Түрік қағанатының ыдырауына қандай негізгі фактор әсер етті - ішкі саяси тартыстар
Ұлыстық жүйе -> жүздік жүйе - Хақназар
6-8 ғасыр Жетісу Соғды (буддизм)
Қарахан - несториандық - Керейіт(1203) пен Найман (1204, 1218 толық), 1224 Сырдария Шыңғысхан жаулады 1215 сол. Қытай
1785 Орал шебінде С. Датұлы әскеріне Ж.Тіленшіұлы басшылық етті
Ақмола - құдаймендіұлы қоңырқұлжа
Карлаг ең үлкен - Гумилевтер бар, Долинка ауылы
Жезқазған - Степлаг - Орталық Қазақстан
Есім хан - билердің басымдығын көтерді даже Шыңғысхан ұрпақтарырын артықшылықтарынан
Толыбай шатқалы - Жәңгір хан
1916 жылғы көтерілістің жеңілу себебіне жатпайды
Сақтардың көшпелі өміріне ұқсас тайпа - скиф
Испиджаб қазба байлықтарының қайнар көзі
Тараз қарахандықтар кезінде "көпестер қаласы" аталды
Оғызнама бойынша Жабғу өз жерін 12 аймаққа бөлді
Биология, медицина, экология - Космополит
М.Әуезов белсенді қатысушысы "Айқап" журналының
Қазақстаннан Мәскеуге кетуге мәжбүр болды - М.Әуезов пен Қ.Сәтбаев
Тәуке хан Сасық би арқылы - қарақалпақтарды басқарды
Тәуекел хан кішкене жауапкершілігі азырақ баласына қарақалпақтарды билетті, жауапкершілігі мол, өскен інісіне қалмақтарды билетті
Қодан тайшы Керей мен Жәнібекті қолдап, Әбілхайырдан көшті
Д.Бабатайұлы - Өсиетнама, (О Сарыарқа Сарыарқа - қазақтың ауыр жағдайы)
Мұрат Мөңкеұлы - үш қиян, (Сарыарқа туған халқының ежелгі қонысынан айырылуы)
– Құрманғазы Сағырбайұлы туралы контексте кездесіп қалуы мүмкін сұрақтар.
1️⃣. Құрманғазы Сағырбайұлы Бөкей Ордасының Жиделі жерінде дүниеге келген.
2️⃣. Құрманғазының Исатай Тайманұлына арналған күйі "Кішкентай" деп аталады.
3️⃣. Құрманғазының туған жерді, кең байтақ даланы сипаттайтын күйі "Сарыарқа" деп аталады.
4️⃣. Құрманғазының басқа да күйлері: "Адай", "Түрмеден қашқан", "Ақсақ киік", "Кісен ашқан", "Қайран шешем", "Балбырауын"
ПЕТРОВ мәдениеті
Б.з.б. XVII–XVI ғ.ғ.
Жақын: Сынтасты
мәдениетіне
Ерекшелігі: Қорғаныс
орларының болуы
Жерлеуі: балалар
мен жауынгерлер
бөлек жерленген
Және жануарлармен бірге жерлеген көнешұңқыр сияқты
АЛАКӨЛ мәдениеті
Б.з.б. XVII–XIII ғ.ғ.
Үйлері: Бөренелермен
құрастырылған
жартылай жер үй (Ботай сияқты жартылай дөңгелек жер үй)
Жерлеуі: шынтағын
бүгіп, сол жағымен
бүктестіре жатқызып
басын батысқа қарата
жерледі.
Соңғы кезеңінде мәйітті
өртеді және ормандардың аздығынан ағаштармен емес, таспен қорғандар жасады(Тасты-Бұтақ)
БЕҒАЗЫ
ДӘНДІБАЙ
Бзб. X–VIII ғғ.
Орналасуы: Орталық
Қазақстан (Сарыарқа)
Ерекшелігі: мүрдені
шалқасынан жатқызып
жерлейтін тастан
құрастырылған
кесенелерінің бол
Батый хан әділдігі - Жувейни (сайын хан - қыпшақтар атаған)
Әл-Марвази (мемфис #9 номер, әл-марвази 9 әріп 9 тайпа қарлұқтар)
Ғұн әміршісінің шеберлікпен салынған сарайы туралы жазған - Прийск (Прекрасный сарай, превосходное мастерство)
Ақан серінің 40-тан астам әні бізге жеткен(Ақан 4 әріп = 40 ән)
Атлах шайқасында оңтүстік шығысқа шегінді қытайлар өз жеріне яғни
Минометші - кеңес одағының батыры атағын алған Сыпатаев
Қатып - ісіп өлген - Әбілхайыр Керей мен Жәнібекті қуалағанда
Майтөбе - кекілік сеңгір
1730 Қожаев
1731 10 қазан майтөбе шатқалында 29 ру старшындары Ресейдің қол астына өтуге ант береді
1847 Кенесары vs Қырғыздар (Орман Манас басқарған) кекілік сеңгір (Майтөбе) шайқасы
Полибий - Савроматтар
Помпей Трог - Томирис әйел болып, жаудан қорыққан жоқ
Полиэн - Шырақ аңызы туралы айтады
Беғазы - Дәндібай - Ә. Марғұлан
Берел - Самашев
К.Байпақов - тәуелсіздік алғаннан кейін Іле Алатауында сақтардың жартылай отырықшылықта өмір сүргенін дәлелдеді
В.Ф. *Ш*ахматов - жайылымды-кө*ш*пелі 2 сөз - 2 инициал
XVII-XX ғасырлардың басындағы қазақтардың көшпелі қоғамы - Толыбеков
Кі*ш*ібеков - көшпелі қоғам: *ш*ығуы, дамуы, құлдырауы
Н. Масан*о*в - Қазақтардың көшпелі *ө*ркениеті ө = о
Жезқазғаннан 90 (то*қ*сан) км жерде *Қ*арағанды облысы (Ұлытау облысы дейді кейде) *Қ*аракеңгір өзенінің бойында
Ақан Серінің өмірі мен тағдыры туралы Ілияс Жансүгіров «Құлагер» поэмасын (ал, серінің өзі құлагер әнін жазған), Ғабит Мүсірепов «Ақан сері – Ақтоқты» драмасын, Сыдық Мұхамеджанов осы аттас операсын, Сәкен Жүнісов «Ақан сері» романын (дилогиясын) жазды
Герман мен Роберт 1857 жылдың басында сапарынан оралған кезде Адольф Қашғардағы барлау жұмыстарын жалғастыруды шешті . Қытай билігі оңтүстік Жоңғарияға шетелдіктердің кіруіне жол бермеу үшін бар күшін салды . Қашқарда жүрген кез келген еуропалық тыңшы болып саналып, өлім жазасына кесілді. Адольфты Қашқар әмірі Уәлихан-Түре (1855–57) тұтқындап , сол жылдың тамыз айында өлтірді. Шлагинтвейттің өлімі туралы мәліметтерді қазақ барлаушысы және зерттеушісі Шоқан Уәлиханов 1858 жылы Қашғарға жасаған жорығы кезінде анықтаған . Қашғар билеушісінің бұйрығы бойынша Шлагинтвейттің басы қала қабырғасында кесілген.
Баян Батыр - Мағжан Жұмабаев
А.Жұбанов пен Л.Хамидидің "Абай" операсы қойылды - 1944 жыл және дәл сол жылы Алматыда Балалар мен жасөспірімдер театры ұйымдастырылды (типа Абай операсын қойды балаларға)
Алматы көркем фильм киностудиясы тұңғыш рет өз күшімен "Абай әні" фильмін жарыққа шығарған жыл - 1945 (дәл Абай туғанынан 100 жылдан кейін, Абай операсынан бір жылдан кейін)
Абай драмасы Әуезовтың Голубович қазақ драма театрында қойды - 1952
Ақмола -> Целиноград 1961 = тұңғыш ғарышкер Ю.Гагарин ғарышқа ұшады Восток
1938 -> Амангелді Ленфильм тұңғыш дыбысты фильмі (Ленфильм осы жылы ашылды)
1974 -> Яшлик (ящик -> балық) -> Қан мен Тер (Аралдағы балықшылар туралы) трилогиясы үшін Ә. Нұрпейісов КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанды
1975 Аз И Я
Денсаулық жылы -> 2002 дені сау сан палиндром -> пайдалы
Sam"s"ung - ХХI басында Қазақстан нарығына кірген тран"с"ұлттық компания
Еуразия одағы туралы идея -> Н. Назарбаев 1994 жылы -> 2015 жылы 1 қаңтарда құрылады, 2011 жыл 1 шілде Кедендік одақ (Беларус, KZ, Ресей), 2012 жыл 1 қаңтар Ортақ Экономикалық Кеңістік
"Қ"ытай ҚР тәуелсіздігін 3 "қ"аңтарда 1992-де мойындады. 1992 Түркиямен келісімге келдік (Олар бірінші біздің тәуелсіздігімізді мойындады)
АҚШ Тәуелсіздігімізді алғаннан 1 күннен кейін бізді мойындады
Шет тілдер институты - 1943 типа шет 3 әріп
Заң - Парламент
Дж.Клоусон түрколог алғашқы түргеш теңгелері Суябта шығарылды деп жазды
Оғыздарда жалғыз бізге белгілі билеуші - Шахмәлік
1290-1312 билік еткен Тохты - Алтын Орданың саяси жағынан мемлекеттік беделін көтерген хан (Типа Тоқтарбек (Тоха) барлығымен дос бейбіт)
Батый Еуропаға жорығын Үгедей өлімін естіген соң тоқтатты - 1241
Күнгіт - Сарысу (Іле деп М. Қашғари айтты)
Берке - Алтын Орданы тәуелсіз елге айналдырды
Қазақ хандығының құрылуына саяси жағына - Әбілхайыр хандығы мен Моғолстан септігі тиді
Ал, мемлекет болып қалыптасуында (яғни, руларды біріктіріп, жинастырып алған Ақ Орда) Ақ Орда үлкен рөлін атқарды
Шаңды жорық - Жем өзені бойында
Қытаймен сауда жасалған өзендер - Ертіс пен Іле
Малайсары - Қабанбай батырдың жездесі, оның қарындасына үйленген (Малайсары - Жоңғар шапқыншылығына қатысқан батырлардың бірі)
Жаңаөзен
Ж*асы*б*ай - қалмақтарды *Б*аянауыл аймағынан ығыстырған атақты батыр (типа қалмақтарды *ж*ыртқан)
Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай (Жалпықазақ әскерінің қолбасшысы), Шапырашты Наурызбай, Райымбек (Ұлы жүз Албан руы), Жасыбай, Есет(Кіші жүз, жетіру, тама руы, Тәуке хан кезінде Кіші жүз руын жоңғарларға қарсы бастайды, 4 әріп - Есет - Кіші), Малайсары(Арғын ішіндегі бәсентиін), Баян, Олжабай, Қожаберген, Түгел, Бөлек, Шақантай, Төленді, Қошқарбай, Байболат, Шақшақұлы *Ж*әнібек (1725 жылы Қорғал*ж*ын көлі маңында бұл қазақтың батыры жоңғарларға қарсы соққы берді - Жоңғар шапқыншылығына қатысқан қазақ батырлары
Орбұлақ шайқасында басшылық жасаған қазақ батырлары - Шапырашты Қарасай (өз руының ұранына айналған) мен Ағынтай (арғын Қарасайдың жан досы)
Гаоди Хань империясын қалаған б.з.б. 200
У Ди күшейткен б.з.б. 137
Ирридента - жергілікті тұрғындар
Пай - колхоздарды жекешелендіру
Әбішев - Жас түлектер
Букетов - вольфрам молибден
Айтхожин - биолог
Ахметсафин - физик-химик
Бараев - жер өңдеу
Ашхабад - 13 желтоқсан
Беложев келісімі - 8 желтоқсан
21 желтоқсан - Алматы келісімі
Үгедей
Күйік
Мөңке
Байтұрсынов
Абылай хан
Бөкейхан
Қаныш Сәтбаев
Маңғыстау - Новоалександровск 1834
Маңғышлақ - Арал
1716 Белоусов
1717 Жилин
Уәли хан — Орта жүз ханы (1781—1819
Бұқарбай мен Иман оң қолдары
Ұлыстық жүйені жүздік жүйемен алмастырған - Хақназар мен Есім хандар (екеуі де келсе, Хақназарды, қате болса
Абылай ханның жырауы - Тәттіғара
Бреск қамалын - фуров, ана
2017 жылы - Сакральді Қазақстан мен Рухани Жаңғыру сотта
Тоқаш Бокин
Жер - су реформасы - тартып алынған жерлерді қайтару
Ботай - Терсек б.з.б. 3700-3100
Көңешұңқыр б.з.б. 3600-2300
Сынтасты б.з.б. 21-18 ғғ (Оңтүстік Орал, екі дөңгелекті арба)
Алакөл б.з.б. 17-13 ғғ (Оңтүстік Орал)
Петров б.з.б. 17-16 ғғ
Федоров б.з.б. 15-12 ғғ
Беғазы - Дәндібай б.з.б. 10-8 ғғ
Тасмола б.з.б. 7-3 ғғ (2 мәйіт (адам мен жылқы), екі доға тәріздес тастан жасалған мұрттар және мұртты обалар, Исседондар мәдениеті, Орталық және солтүстік KZ)
Шығыстағы сақ қорғаны (Зайсан бойында) - Шілікті
Сақтардың шығыстағы мәдениеттері - Шілікті мен Берел
Киіз үй қолданысқа енген Ерте темір дәуірі (б.з.б. 8-7 ғғ)
Киіз үй керегесіне сандық пен көрпе-төсек орнатылады
Киіз үй төңірегінде оң жақта ілінеді - мылтық, домбыра, қамшы (ерлер жағы)
Киіз үйдің ашық (ағаштан жасалған) бөліктері - кереге, уық, шаңырақ
Шерғазы жарғы бойынша Орынборға шақырылды
Бекболат Әшекеев хан болып сайланады (төре руы емес). Ол жерде Тоқаш Бокин, Әліби Жангелдин, және
Ақарыс-Бақтияр-Ұлы жүз
Бекарыс - Ақжол - Орта жүз
Жанарыс - Алдияр - Кіші жүз
Тарих
Қателер
Ауылшаруашылығын ұжымдастыру - мал санының күрт азаюына алып келген тарихи оқиға (мен социалистік индустрияландыру дедім, хотя 1927 жылы ауылшаруашылық ұжымдастыру қабылданды)
"Даладағы Аштық" мақаласын Тұрар Рысқұлов жазған (мен передумал және ойладым С.Меңдешев деп, бірақ ол емес екен)
Ерте темір дәуірінде Тува мен Шығыс Алтай мен Солтүстік Батыс Моңғолия аумағында қалыптасқан мәдениет - Ұйық Мәдениеті (Қарасұқ дедім хотя ол Шығыс Қазақстан, Батыс Моңғолия, Оңтүстік Сібір аумағында қалыптасқан мәдениет)
Би - Демократиялық билік иесі, сот міндетін атқарушы, әскербасы, әкімшілік тұлға және сот ісін атқарған лауазым (хан дедім хотя ол - ең жоғарғы лауазым)
Fun fact
Қазақ хандығындағы маңызды әлеуметтік-саяси үштік: хан - билер - халық
Жиембет = Еңсегей
ҚараҚытай - әйел й=й
Батыр - Жоңғар хандығын құрды және 17 ғасырдың 40-жылдары қазақ жеріне шабуыл жасады
Бірінші хан лауазымын алған - Галдан-Бошокту
Батпақ - 1365 Әмір Темір VS Ілияс Қожа
1942 жылы өз ұшағын жауларға құлатқан - әбдіров
Гардизи - қимақ 7 тайпа
Әл марвази 9 тайпа қарлұқ
Аңырақай Балқаш маңындағы итішпес Алакөл 1728-30 басшысы Әбілқайыр хан
Әбілхайыр хан 1468 жылы қайтыс болады Сығанақта
Батыс түрік қағанатының оң жақ қанат астанасы Жайық бойындағы Сарайшық
Сол жақ - Сығанақ Сырдария бойы
Бұланты - қалмаққырылған 1726/28
Рузбихан өзбек 3 тайпа қазақ
Әл идриси 16 қала қимақ
Шығыс Дешті Қыпшақ 16 тайпа
Елбөрілі
Батыс қыпшақ 11 тоқсоба(тау типа шығыста, бірақ мынау батыста
1734 Қазақ КСР экспедициясы
Тасмола орталық солтүстік Қазақстан
1 Дарийдің орталық Азияға жорығы Геродот Тарихта
Абылай ханның сыртқы саясаты - Қазақстар аумағының тұтастығын сақтап қалу
Ең жас батыр - Ж. Елеусізов Ж= Жас
1933 - Сталин т.рысқұлов ашық хат жазған
Мүшкіл жағдай - О. Исаев Сталинге
Әбілғазы Баһадүр - Есім хан бұрыңғыдай қарапайым, кішіпейіл
Қажымұқан 48 медалі бар, француз және еркін күрестен әлем чемпионы. "Қазақ даласының батыры" атағын алды.
Ұлы Дала - 6000 км және батыс пен шығысты байланыстыратын көлік дәлізі болды. Мұсылман деректерінде - Дешті қыпшақ. Географиялық атауы: Еуразия
Андрондықтар 3 б.з.б мыңжылдық пен 1 б.ж.б. мыңжылдықта туысқан болып өмір сүрген
Қола - Алакөл (соңғы нұсқасы: Тасты-Бұтақ, батыста)
Ерте темір - Тасмола (Исседон, б.з.б. VII-III)
Энеолит - Ботай (б.з.б. 3700-3100)
Референдум - referendum — хабарлануға тиісті нәрсе —мемлекеттік маңызы бар мәселені халықтық дауысқа салу.
1643 - Орбұлақ шайқасы - ең бірінші жоңғарлармен шайқас, жоңғарлар құрылған жыл
Моғолстан туралы тек Мұхаммед Хайдар Дулати жазған Тарих-и-Рашиди-де
1978 - КАЗ КСР Конституциясы қабылданды
"Күн"гіт-типа күн ыстық (түргештердің жазғы ордасы)
Нұрадин (типа Нұрсұлтан Назарбаев) - Ноғай ордасын жеке мемлекетке айналдырды
БТҚ-қысқы Суяб, жазғы Мыңбұлақ
Есім хан - Отырар, Сауран, Түркістан қайтарды
Бируни - бұрынғы ұрпақтар ескерткіштері (Б=Б)
4 маусым 1992 - Қазақстанның елтаңбасы мен туы бекітілді
Перовский - Орынбор
Колпаковский - Жетісу
Қарақұм -1710
Ордабасы - 1726
Бұланты -1728
Аңықарай - 1730 (29)
Ботай - жылқы
Андрон - сиыр
Қазақ хандығының ең бірінші астанасы - Қозыбасы (Шу мен Талас өзенінің аңғарында орналасқан)
Қабанбай - шын аты Ерасыл - лақап аты Дарабоз
Абылай ханның сенімді батыры Наурызбай (Есім хан тұсындағы атақты, Ұлы жүзді қолына алған Қарасай батырдың ұрпағы)
Басқа Наурызбай ол Кенесары ханның інісі, жауға шапқанда серігі, атақты батыр.
Кенесары сұлтан ең алдымен 1837 көпестердің керуенін күзетіп келе жатқан хорунжий Рытовтың әскерін тас-талқан етті. Кенесары қолы алғашқы ең көлемді әрекетін 1838 жылы 26 мамырда Ақмола бекінісін қоршап, өртеуден бастады. Қамал бастығы әскери старшина Карбышев пен Ақмола аумағының аға сұлтаны Қоңырқұлжа Құдаймендин төнген ажалдан құтылып кетті. Кенесары енді Торғайға бет бұрды. Кенесары Қасымұлы патша өкілдеріне жазған хаттарында бұл әрекетін Ресей шекараларына жақындатуға ұмтылу, сол арқылы келіссөз процестерін жеңілдету деп түсіндірді.
Шын мәнінде батырдың негізгі мақсаты 1836–38 жж. Исатай Тайманұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісі болып өткен Кіші жүзді жалпыхалықтық көтеріліске қосу болды. 1838 жылы Ақмола, Ақтау қамалдарына шабуыл жасаудан басталды. Көтерілісшілер қамалдарды өртеп жіберді. Кенесары соғыс ауқымын Торғай арқылы Кіші жүз жеріне қарай кеңейтті.
1841 жылы қыркүйекте Кенесары үш жүздің өкілдері жиынында қазақ халқының ханы болып сайланды. Осы жылы Кенесарының әскері Қоқан хандығыныңиелігіндегі Созақ, Жаңақорған, Ақмешіт қамалдарын алды. 1843 жылы Ресей үкіметі Кенесарыға қарсы кең көлемді әскери жорық ұйымдастырды. Кенесарының әскері Ресей әскері мен Ресей жағында күресуші қазақ сұлтандарын бірнеше рет ойсырата жеңді.
1961 Восток ең бірінші ғарыштық аппарат
Казревком 1919
КазАКСР 1920
Сығанақ - 7 күн бойы берілмеді (tip:(len(Сығанақ)))
Қимақ - 7 тайпа (Гардизи жазған парсы тарихшысы)
Орал - Ойыл (О-О,4 әріп=4 әріп)
Бутаков Арал
Карелин Каспий
Омбы әскери училищесі 1813
Орынбор болса 1825
1989 жыл
20-22 шілде Қарағанды шахтерларының ереуілі
Невада-Семей экологиялық қозғалыстың құрылуы
ҚазКСР тілдер туралы занының қабылдануы(қазақ тілінің мемлекеттік деңгейде өсуі)
Маусым айы Жаңаөзен қаласы Маңғыстау облысындағы кеншілердің ірі көтерілісі
Желтоқсан оқиғасының себепкері Геннадий Колбиннің Қазақстан Компартиясының хатшысы болып Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың тағайындалуы
Саламын
Кә
299->300
Тарих, мат салайын ба?
Тек информатика