socioexpert_01

Выборы в Курултай станут первым практическим этапом реализации новой Конституции – эксперты

Сегодня в Астане состоялась экспертная платформа: «Выборы в Курултай: конституционные основы и политическая трансформация».

Организаторами площадки, объединившей ученых-правоведов, политологов, социологов, экономистов, представителей ведущих аналитических центров страны и государственных органов, выступили Казахстанский институт стратегических исследований при Президенте РК и Институт общественной политики.

Участники платформы обсудили конституционные основы предстоящих выборов в Курултай, особенности функционирования новой политической модели, роль политических партий и общественного контроля в реализации новой Конституции Республики Казахстан.

Модератором первой сессии, посвященной конституционно-правовым основам выборов в Курултай, выступил политолог Газиз Абишев. В ходе дискуссии участники рассмотрели конституционные основы формирования нового представительного органа, правовые гарантии проведения выборов, механизмы общественного контроля и обеспечения защиты избирательных прав граждан, а также роль информационного сопровождения предстоящей кампании.

Экс-депутат Мажилиса VIII созыва Марат Башимов подробно остановился на конституционных принципах организации выборов, отметив, что именно Основной Закон определяет место Курултая в системе государственной власти и задает правовые стандарты проведения электорального процесса.

Политолог, экс-депутат Мажилиса VIII созыва Айдос Сарым отметил, что предстоящая электоральная кампания станет первым практическим экзаменом для новой конституционной модели. По его мнению, именно качество первых выборов будет определять устойчивость новых институтов и уровень общественного доверия к ним.

Директор Института законодательства и правовой информации МЮ РК Жанар Джигитекова отметила значение судебной защиты, механизмов обжалования и юридической ответственности за нарушения избирательного законодательства.

Обсуждению стратегии и места политических партий в новой электоральной реальности была посвящена вторая сессия платформы. Ее модератором выступил директор КИСИ при Президенте РК Жандос Шаймарданов.

Во второй части экспертной платформы обсуждались трансформация партийной системы, развитие партийного строительства, повышение качества политического представительства, взаимодействие партий с различными социальными группами, а также влияние современных медиа на электоральные процессы.

Политолог Эдуард Полетаев отметил, что переход к формированию Курултая исключительно по партийным спискам существенно повышает роль политических партий как основного института представительства интересов общества.

В свою очередь проректор Евразийского национального университета имени Л.Н. Гумилева, политолог Индира Рыстинаподчеркнула необходимость укрепления идеологической идентичности партий, развития кадрового потенциала и более точного понимания запросов различных социальных групп.

Политолог и медиаменеджер Сырым Иткулов посвятил свое выступление противостоянию популизма и технократического подхода в современной политике. Он отметил, что долгосрочное доверие граждан формируется не эмоциональными лозунгами, а профессиональными решениями и содержательной работой партий.

Председатель Правления Казахстанского института общественного развития Жулдызай Искакова подчеркнула необходимость перехода партий к адресной работе с различными аудиториями, отдельно остановившись на вопросах развития женского политического лидерства.

Президент Центра социальных и политических исследований «Стратегия» Гульмира Илеуова представила социологический взгляд на электоральное поведение граждан. Она отметила, что устойчивость новой политической модели зависит не только от качества институтов, но и от уровня политической культуры и постоянного взаимодействия партий с обществом.

Құрылтай сайлауы жаңа Конституцияны жүзеге асырудың алғашқы практикалық кезеңі болады – сарапшылар пікірі

Бүгін Астанада «Құрылтай сайлауы: конституциялық негіздер және саяси трансформация» атты сараптамалық талқылау алаңы өтті.

Құқықтанушы ғалымдарды, саясаттанушыларды, әлеуметтанушыларды, экономистерді, еліміздің жетекші сараптамалық орталықтарының және мемлекеттік органдардың өкілдерін біріктірген сараптамалық алаңды ҚР Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты мен Қоғамдық саясат институты ұйымдастырды.

Сараптамалық алаңға қатысушылар алдағы Құрылтай сайлауының конституциялық негіздерін, жаңа саяси модельдің жұмыс істеу ерекшеліктерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын іске асырудағы саяси партиялар мен қоғамдық бақылаудың рөлін талқылады.

Құрылтай сайлауының конституциялық және құқықтық негіздеріне арналған бірінші сессияны саясаттанушы Ғазиз Әбішев жүргізді. Пікірталас барысында қатысушылар жаңа өкілді органды қалыптастырудың конституциялық негіздерін, сайлауды өткізудің құқықтық кепілдіктерін, қоғамдық бақылау тетіктері мен азаматтардың сайлау құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету мәселелерін, сондай-ақ алдағы сайлау науқанын ақпараттық сүйемелдеудің рөлін талқылады.

VIII-ші шақырылымдағы Мәжілістің экс-депутаты Марат Башимов сайлауды реттейтін конституциялық қағидаттарды егжей-тегжейлі талқылап, Негізгі Заң Құрылтайдың мемлекеттік билік жүйесіндегі орнын анықтайтынын және сайлау процесінің құқықтық стандарттарын белгілейтінін атап өтті.

Саясаттанушы, VIII-ші шақырылымдағы Мәжілістің экс-депутаты Айдос Сарым алдағы сайлау науқаны жаңа конституциялық модельдің алғашқы практикалық сынағы болады деген пікір білдірді. Оның пікірінше, алғашқы сайлаудың сапасы жаңа институттардың орнықтылығы мен қоғамның оларға деген сенім деңгейін айқындайды.

ҚР Әділет министрлігінің Заңнама және құқықтық ақпарат институтының директоры Жанар Жігітекова сайлау заңнамасын бұзу фактілері бойынша сот арқылы қорғалудың, шағымдану тетіктерінің және заңдық жауапкершіліктің маңызын атап өтті.

Талқылау алаңының екінші сессиясы жаңа электоралдық жағдайда саяси партиялардың стратегиясы мен орны мәселесіне арналды. Сессияны ҚР Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры Жандос Шаймарданов жүргізді.

Сараптамалық алаңның екінші бөлігінде партиялық жүйенің трансформациясы, партиялық құрылыстың дамуы, саяси өкілдіктің сапасын арттыру, партиялардың әртүрлі әлеуметтік топтармен өзара іс-қимылы, сондай-ақ қазіргі медианың және саяси мәдениеттің сайлау үдерістеріне ықпалы талқыланды.

Саясаттанушы Эдуард Полетаев Құрылтайды тек партиялық тізімдер арқылы қалыптастыруға көшу саяси партиялардың қоғам мүддесін білдіретін негізгі институт ретіндегі рөлін едәуір арттыратынын айтты.

Өз кезегінде Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің проректоры, саясаттанушы Индира Рыстина партиялардың идеологиялық бірегейлігін нығайту, кадрлық әлеуетін дамыту және түрлі әлеуметтік топтардың сұраныстарын тереңірек түсіну қажеттігіне тоқталды.

Саясаттанушы әрі медиаменеджер Сырым Иткулов қазіргі саясаттағы популизм мен технократиялық тәсілдің арақатынасына қатысты пікір білдірді. Ол азаматтардың ұзақ мерзімді сенімі эмоциялық ұрандармен емес, кәсіби шешімдер мен партиялардың мазмұнды қызметі арқылы қалыптасатынын айтты.

Қазақстандық қоғамдық даму институты Басқармасының төрайымы Жұлдызай Ысқақова партиялардың әртүрлі аудиториялармен мақсатты жұмыс істеуіне көшу қажеттігін айтып, әйелдердің саяси көшбасшылығын дамыту мәселесіне ерекше тоқталды.

«Құрылтайға сайлау: конституциялық негіздер және саяси трансформация» сарапшылар платформасы өз жұмысын жалғастыруда. Екінші сессия «Жаңа электоралдық кезеңдегі саяси партиялар» тақырыбына арналды.

Сарапшылар платформасының жұмысына сарапшылар, жетекші талдау орталықтарының басшылары және қоғам қайраткерлері қатысуда.

_

Экспертная платформа «Выборы в Курултай: конституционные основы и политическая трансформация» продолжает свою работу. Вторая сессия была посвящена теме «Политические партии в новой электоральной реальности».

В работе платформы принимают участие эксперты, руководители ведущих аналитических центров и общественные деятели.

Сегодня в Астане состоится экспертная платформа «Выборы в Курултай: конституционные основы и политическая трансформация».

Эксперты обсудят ключевые аспекты конституционной реформы, развитие новых политических институтов и роль общественного диалога в формировании устойчивой модели государственного развития.

Начало в 14:30

Прямая трансляция на Telegram-каналах Казахстанского института стратегических исследований при Президенте РК, Института общественной политики, а также на YouTube-канале Qazaqstan TV.

Бүгін Астанада «Құрылтай сайлауы: конституциялық негіздер және саяси трансформация» атты сарапшылар алаңы өтеді.

Сарапшылар конституциялық реформаның негізгі аспектілерін, жаңа саяси институттардың дамуын және мемлекеттің тұрақты даму моделін қалыптастырудағы қоғамдық диалогтың рөлін талқылайды.

Басталуы сағат 14:30-да

Тікелей эфир Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының, Қоғамдық саясат институтының Telegram-арналарында, сондай-ақ Qazaqstan TV YouTube-арнасында жүреді.

Дипломатияның жаңа кезеңі

2 шілде күні Дипломатиялық қызмет күні атап өтіледі.

Қазақстан дипломатиясының соңғы жылдардағы ең үлкен өзгерісі сыртқы саясаттың басымдықтарынан байқалады. Егер бұрын халықаралық байланыстардың негізгі нәтижесі саяси келіссөздер мен ресми кездесулер арқылы бағаланса, қазір дипломатиялық қызмет инвестиция тарту, көлік бағыттарын дамыту, өңірлік ықпалдастық және азаматтарды қорғау сияқты нақты міндеттерді шешуге бағытталды.

Осы өзгерісті 2020-2030 жылдарға арналған Сыртқы саясат тұжырымдамасы бекітті. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен қабылданған құжат экономикалық дипломатияны, халықаралық көлік дәліздерін дамытуды, шетелдегі азаматтардың құқықтарын қорғауды және Орталық Азиядағы өңірлік көшбасшылықты сыртқы саясаттың негізгі бағыттары ретінде белгіледі. Дипломатиялық қызметтің тиімділігі алғаш рет нақты көрсеткіштермен, яғни тартылған инвестициялармен, ашылған жаңа нарықтармен, іске қосылған көлік дәліздерімен және қорғалған азаматтардың мүддесімен өлшене бастады.

Мұның нәтижесі бірнеше жыл ішінде байқалды.

Қазақстан Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамытудағы негізгі серіктестердің біріне айналды. 2022 жылға дейін Орта дәліз балама бағыт ретінде қарастырылса, бүгінде ол Еуропа мен Азия арасындағы ең қарқынды дамып келе жатқан логистикалық дәліздердің бірі саналады. Соңғы жеті жылда жүк көлемі 5 еседен астам өсіп, 4,5 млн тоннаға жетті. Жалпы еліміз тәуелсіздік жылдарында 400 млрд АҚШ долларынан астам тікелей шетелдік инвестиция тартқан. Бұл Орталық Азиядағы барлық тікелей шетелдік инвестицияның шамамен 70%-ын құрайды және Қазақстанды өңірдегі ең ірі инвестициялық бағыт ретінде сақтап отыр.

Соңғы бірнеше жыл ішінде елімізде ондаған жоғары деңгейдегі халықаралық іс-шара өтті. Astana International Forum, Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съезі, ШЫҰ саммиті, «Орталық Азия+» форматындағы кездесулер Қазақстанның өңірлік дипломатиядағы рөлін күшейтті.

Еліміз халықаралық ұйымдардағы рөлін де кеңейтті. 2023-2024 жылдары Қазақстан Шанхай ынтымақтастық ұйымына төрағалық етті. Осы кезеңде 150-ден астам іс-шара өткізілді. Астанада өткен ШЫҰ саммитінде 25 халықаралық құжатқа қол қойылып, Беларусь ұйымның толыққанды мүшесі атанды. Қазақстан ұсынған бастамалар ұйымның қауіпсіздік, экономика және гуманитарлық ынтымақтастық бағытындағы күн тәртібін кеңейтті.

Қазақстанның бастамасымен Алматыда Орталық Азия мен Ауғанстанға арналған БҰҰ-ның Орнықты даму мақсаттары жөніндегі өңірлік орталығы құрылды. Бұл бастамаға 152 мемлекет қолдау көрсетті.

2024 жылдан бастап қазақстандық бітімгерлер Голан жоталарында өз мемлекеттік Туы астында қызмет атқара бастады. Бұл мәртебе БҰҰ тарапынан барлық мемлекетке бірдей беріле бермейді. Сонымен қатар, дипломатиялық корпусымыз БҰҰ-ның Ливан, Батыс Сахара, Мали, Конго Демократиялық Республикасындағы миссияларға қатысып келеді.

Дипломатиялық қызметтің мазмұны консулдық бағытта да өзгерді. Қазақстандық дипломаттар Украина, Судан, Ливан, Иран және Израильдегі дағдарыстар кезінде Қазақстан азаматтарын елге қайтару бойынша бірнеше эвакуациялық операция жүргізді. Таяу Шығыстағы қақтығыс кезінде Қазақстан өз азаматтарын эвакуациялаған алғашқы мемлекеттердің қатарында болды. Консулдық қызмет 101 мыңнан астам азаматтың өтінішін қарап шыққан.

Бүгінде Қазақстан 187 мемлекетпен дипломатиялық қатынас орнатқан, 40-тан астам халықаралық ұйымның мүшесі. Қазақстан азаматтары 78 елге визасыз немесе жеңілдетілген тәртіппен бара алады. Henley Passport Index 2026 рейтингінде Қазақстан 61-орынмен Орталық Азияда көш бастап тұр.

Дипломатия саласында еңбек етіп жүрген барша қызметкерлерді кәсіби мерекесімен құттықтаймыз! Ел абыройын халықаралық деңгейде асқақтатып жүрген мамандарға табыс пен жаңа жетістіктер тілейміз.

Новая Конституция: под эгидой человекоцентричности

Сегодня, 1 июля 2026 года, официально вступила в силу новая Конституция. Ее главная идея - человекоцентричность: теперь защита прав и раскрытие потенциала каждого гражданина стоят во главе угла.

Эти изменения запускают ряд положительных изменений в жизни нашего общества. В этой связи, Институт общественной политики собрал 10 важных новелл Основного Закона, которые будут интересны каждому гражданину страны.

Новые драйверы экономики. Человеческий капитал, образование, наука и инновации стали новыми точками роста. Начата реализация Общенациональной стратегии «Digital Qazaqstan», которая обеспечит к 2029 году дополнительный вклад в рост ВВП на уровне 1,5 п.п.

Города будущего. Вводится особый правовой и финансовый режим для «городов ускоренного развития» (на примере г. Алатау). Они включают налоговые преференции, особые земельные отношения и безвизовый режим для внедрения инноваций (умные города, интернет вещей).

Эко-ответственность. Бережное отношение к природе теперь - конституционная обязанность, объединяющая государство, бизнес и граждан ради здоровья людей и устойчивого развития.

Цифровая безопасность. В эпоху массовой цифровизации усилена защита от утечек. Конституция расширила право на неприкосновенность частной жизни и жестко ограничила незаконное использование персональных данных в онлайн-среде.

Человеческий капитал. Казахстан полностью сохраняет за собой статус социального государства. Гражданам гарантировано незыблемое право на неоплачиваемое среднее образование и медицину.

Защита авторов. Креативные индустрии (IT, кино, музыка, искусство) показывают динамичный рост. С 2024 года занятость в этой сфере выросла на 15% и достигла 143 тыс. чел. - теперь их интеллектуальный труд защищен Основным Законом.

Институт семьи. Впервые на конституционном уровне четко прописано, что брак - это зарегистрированный и равный союз мужчины и женщины, что направлено на поддержку традиционных ценностей и равенство супругов.

Светские принципы. Принцип отделения религии от государства стал сильнее. Введена новая норма - система образования и воспитания носит исключительно светский характер.

Политические права граждан. Создан новый институт - Халық кеңесі (Народный совет). Он официально наделяется правом законодательной инициативы и возможностью выдвигать предложения о проведении референдумов.

Волонтерская деятельность. Волонтеры будут поощряться государством и получат необходимую поддержку (обучение, безопасность). Для этого будет запущен цифровой паспорт волонтера. Отныне накопленный опыт неравнодушных граждан будет официально учитываться при поступлении на госслужбу, в конкурсах и при выделении грантов.

Что будет дальше? Вслед за Конституцией усовершенствуется все законодательство страны. Уже принят ряд важнейших конституционных законов: «О Президенте», «О Курултае и статусе его депутатов», «О Қазақстан Халық Кеңесі», «О статусе столицы» и «О специальном правовом режиме города Алатау».

Все вышеуказанные меры создадут необходимую основу для развития и процветания нашей страны, повышения ее конкурентоспособности в глобальном мире.

@socioexpert_01

21 июня в Колумбии состоялся второй тур президентских выборов

По данным избирательных органов, победу одержал независимый правый кандидат Абелардо де ла Эсприэлья, набравший 49,66% голосов. Его соперник Иван Сепеда получил 48,7%.

В первом туре 31 мая лидировал де ла Эсприэлья с 43,7% против 40,9% у Сепеды, что не позволило определить победителя без второго тура.

Предвыборная кампания сопровождалась нападениями на кандидатов, а один из них – сенатор Мигель Урибе Турбай погиб от полученных ранений после покушения на предвыборном митинге.

Явка составила 63,6%, что является одним из самых высоких показателей в новейшей истории страны.

Выборы проходили по мажоритарной системе в два тура. Согласно конституции, действующей с 1991 года, президент избирается на один четырехлетний срок без права переизбрания.

Право голоса в Колумбии имеют свыше 41,4 млн граждан, участие в выборах является добровольным.

Колумбия подходила к выборам на фоне обострения проблем безопасности: около 500 из 1200 муниципалитетов вновь попали под влияние криминальных банд, выросло число похищений и вынужденных перемещений населения.

Главными темами для избирателей оставались коррупция, уличная преступность и насилие со стороны вооруженных группировок. Дополнительным фоном кампании стало обсуждение будущего внешнеполитического курса страны.

Де ла Эсприэлья – колумбийский адвокат, новичок в политике. Его кампания строилась на жесткой борьбе с преступностью, усилении безопасности и снижении налогов. Во внешней политике он выступал за выход Колумбии из ООН и других международных организаций.

Сепеда представлял правящую левую коалицию «Исторический пакт» и обещал продолжить курс действующего президента Густаво Петро. Он выступал за переговоры с вооруженными группировками и расширение доступа к здравоохранению. Также обещал передать 1 млн га земли жертвам гражданской войны.

Особенностью кампании стала ее высокая поляризация. Де ла Эсприэлью поддерживал президент США Дональд Трамп, а Сепеда выступал с критикой американской политики в регионе.

Победе де ла Эсприэльи способствовала консолидация правого электората вокруг его кандидатуры во втором туре. Дополнительным фактором стало восприятие Сепеды как преемника действующего курса. Это снизило его привлекательность для части избирателей, недовольных текущей политикой.

Сразу после предварительного подсчёта Петро публично заявил о нарушениях в данных, опубликованных Национальным гражданским реестром, и сказал, что признает только результат официальной проверки протоколов.

25 июня Национальный избирательный совет официально провозгласил де ла Эсприэльо избранным президентом, утвердив окончательные данные.

Эксперты ожидают, что победа де ла Эсприэльи приведет к сдвигу внешнеполитического курса страны в сторону более тесного взаимодействия с США.

Выборы 2026 года завершили уникальный для Колумбии период – с 2022 года, когда Петро впервые в истории страны возглавил левое правительство.

Поколение доноров уходит на пенсию: кто будет сдавать кровь в стареющем мире?

Ежегодно 14 июня отмечается Всемирный день донора крови. Дата приурочена ко дню рождения Карла Ландштейнера, австрийского врача и Нобелевского лауреата, открывшего группы крови человека.

По данным Всемирной организации здравоохранения, ежегодно в мире собирается около 118,5 млн донаций крови. Однако спрос на кровь продолжает увеличиваться.

Причина связана с демографией. По оценкам исследователей, около 50% людей, нуждающихся в переливании крови – это пациенты старше 60 лет.

К тому же поколение «бэби-бумеров», которое составляло значительную часть донорского движения, само переходит в возрастную группу, наиболее нуждающуюся в переливаниях.

Пока поколение доноров стареет, молодежь все реже пополняет его ряды. Так, на Тайване с 2011 по 2024 год доля доноров в возрасте 17-20 лет сократилась с 15,7% до 5,6%, а число молодых людей до 24 лет, впервые сдающих кровь, уменьшилось более чем в два раза. В Новой Зеландии с 2020 по 2025 год число доноров в возрасте 16-25 лет сократилось на 25,2%, а в Сингапуре их доля снизилась более чем вдвое (с 28% в 2015 году до 12% в 2025 году).

Ключевым мотивом донорства остаются не материальные стимулы, а стремление помочь другим людям.

Согласно исследованию немецкой компании USUMA, наиболее часто упоминаемой причиной сдачи крови является альтруизм (17,3% всех упоминаний) и чувство социальной ответственности (4,5%). При этом, финансовая компенсация занимает лишь пятое место среди мотивов донорства (2,6%).

Даже при положительном отношении к донорству многие люди не готовы сдавать кровь. Так, в одном из исследований в Индии донорство считали важным 94,4% респондентов, однако стать донорами были готовы лишь 49,4% опрошенных. В Германии 65,6% респондентов никогда не сдавали кровь, 69,2% не планируют делать этого в ближайшие 12 месяцев, а о намерении стать донорами в течение года заявили лишь 28%. В США, несмотря на то что 62% населения соответствуют критериям для сдачи крови, ежегодно кровь сдают лишь 3% граждан.

Исследования показывают, что основными причинами отказа от донорства считаются состояние здоровья (13,7%), возраст (11,5%), нехватка времени (6%), боязнь игл (3,2%) и отсутствие интереса или желания (2,8%).

Дополнительным вызовом является обеспечение запасов редких групп крови.

К примеру, люди с первой отрицательной группой крови (O Rh−) считаются универсальными донорами. Их кровь можно переливать пациентам практически любой группы. А обладатели четвертой положительной группы крови (AB Rh+) являются универсальными реципиентами и могут получать кровь любой группы.

Самой редкой считается четвертая отрицательная группа крови (AB Rh−), которая встречается лишь у 0,6% населения мира.

Однако существует еще более редкая разновидность крови – Rh-null (резус-нулевая), известная как «золотая кровь». За более чем 50 лет с момента ее открытия такая особенность была выявлена всего у 43 человек во всем мире.

В ней отсутствуют резус-антигены, что позволяет использовать ее для переливания людям с редкими вариантами крови, но найти донора для самого носителя Rh-null крайне сложно. Одним из факторов появления резус-нулевой крови считаются близкородственные браки.

Казахстан пока остается относительно молодой страной, однако демографическое старение постепенно набирает обороты. Если в 2021 году индекс старения составлял 26,7, то к 2025 году он вырос до 32,9. Иными словами, на каждые 100 детей в возрасте до 15 лет сегодня приходится почти 33 пожилых человека.

Ежегодно в Казахстане донорами становятся более 180 тысяч человек, которые совершают свыше 250 тысяч донаций крови и ее компонентов. При этом более 80 тысяч пациентов ежегодно нуждаются в переливании крови, и для многих из них это единственный шанс на выздоровление.

По данным ВОЗ, одна донация крови может помочь спасти до трех жизней. Поэтому лучший способ отметить Всемирный день донора крови - стать донором самому!

@socioexpert_01